Lise diploması yurt dışına giderken iki makam arasında gidip gelmek gerekebilir: bazı kaymakamlıklar önce millî eğitim müdürlüğünün onayını arar, müdürlük belgeye bir onay basar, sonra kaymakamlık apostil verir. Bu ara onay Develi Kaymakamlığı’nın sayfasında görülür; onu zorunlu kılan bir kanun maddesi bu sitenin taramasında bulunamadı. Bu sayfa millî eğitim müdürlüğünün zincirdeki yerini, hangi belgede rol aldığını ve nerede rol almadığını anlatır.
Ön tasdik ne işe yarar
Okul diploması okul müdürünün imzasını taşır. Develi Kaymakamlığı apostil verdiği belgeleri sayarken millî eğitim adımını belge tanımına yerleştirir: Develi millî eğitim müdürlüğünce onaylanan ilkokul, ortaokul ve lise diploma örnekleri. Kaymakamlığın bu ara onayı neden aradığı sayfada yazmaz. Zile Kaymakamlığı ise ilk ve orta öğrenim belgesinin aslına apostili kaymakamlığın verdiğini yazar ve millî eğitimin normal tasdikini apostil alınmayacak belge için sayar. İki sayfa aynı sonuca çıkmaz: apostil iki sayfada da kaymakamlıktadır, ama millî eğitim onayının apostilden önce gelip gelmediği kaymakamlığa göre değişir ve gidilecek kaymakamlığa sorulur.
İl müdürlüğü ve valilik
İl millî eğitim müdürlüğü valiliğe bağlı bir dairedir. Zile’nin sayfası bu dairelerin düzenleyip yurt dışına götürülecek evrakının valilikte tasdik edildiğini yazar; il müdürlüğünün kendi düzenlediği belge (öğrenim durumu yazısı, denklik belgesi gibi) bu yüzden kaymakamlığa değil valiliğe gider. Belge Sözleşmeye taraf olmayan bir ülkeye gidecekse apostil değil normal tasdik yapılır ve dosya valilikten sonra Dışişleri Tasdik Birimi’ne geçer; il ya da ilçe müdürlüğünün onayı bu yolda da ilk adımdır.
Nerede rol almaz
Üniversite diploması ve transkript millî eğitimin alanı dışındadır. Zile üniversite belgesinin aslına apostili valiliğin, noter tasdikli tercümesine kaymakamlığın verdiğini yazar ve araya giren bir onaydan söz etmez. YÖK’ün ya da üniversitenin bir ön onayını şart koşan resmî bir kaynak bu sitenin taramasında bulunamadı; bu sayfa öyle bir şartı kural olarak yazmaz. Barkodlu e-Devlet çıktısı olarak alınan mezuniyet belgesine de fiziki apostil konmaz; belgeyi üreten kurumun ıslak imzalı tasdiki gerekir ve o tasdiki millî eğitim değil belgeyi düzenleyen kurum yapar.
Ters yön: Türkiye’ye gelen diploma
Millî eğitim müdürlüğü ters yönde bir de denklik makamıdır. Maltepe İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü’nün sık sorulan soruları yurt dışından gelen diploma için apostil ya da Dışişleri, eğitim bakanlığı veya konsolosluk onaylı diploma aslı, geçmiş yıllara ait transkript ve bütün belgelerin Türk noterliğinden onaylı tercümelerini sayar. Burada müdürlük apostil vermez; apostilli yabancı belgeyi alır ve denklik verir. Aynı kurumun iki yöndeki iki farklı rolü sık karıştırılır.
Genellenemeyen pratik
Millî eğitim ön onayı iki kaymakamlık sayfasından okundu; 81 ilde aynı biçimde uygulandığını gösteren bir bakanlık talimatı bulunamadı ve bazı kaymakamlıklar diplomanın aslını doğrudan kabul ediyor olabilir. Millî Eğitim Bakanlığı denklik yönetmeliğinin ilgili maddesi ilçe müdürlüğü sayfasından alıntılandı, mevzuat sitesinden okunmadı. YÖK ön onayının bulunamamış olması böyle bir pratiğin hiçbir üniversitede olmadığı anlamına gelmez; gitmeden önce apostili verecek valilik ya da kaymakamlığa sorulmalıdır.
Diplomada çeviri onaylardan sonra gelir
Diploma çevirisi millî eğitim onayından ve apostilden sonra yapılır; onay ve apostil sayfalarının çeviriye alınıp alınmayacağını hedef ülkenin denklik makamı belirler. Yeminli tercümanın çevirisi noterce onaylanır ve karşı kurum istiyorsa bu noter onayına ayrıca apostil alınır; noter işlemi olduğu için bu ikinci apostili herhangi bir il ya da ilçedeki vali ya da kaymakam verir. Ders adları ve not sisteminin karşılığı hedef ülkenin denklik makamının beklediği biçimde verilmelidir.