Apostil için Dışişleri’ne gitmek yanlış bir adres seçimidir. Dışişleri Bakanlığı Türkiye’de apostil makamı değildir; apostili vali, kaymakam ve adalet komisyonu verir. Bakanlığın Tasdik Birimi bambaşka bir iş yapar: Sözleşmeye taraf olmayan bir ülkeye gidecek belgeyi konsolosluk tasdiki zincirine sokar. Bu sayfa o birimin ne yaptığını ve neyi yapmadığını anlatır.
Neyi yapmaz
Birimin kendi bilgilendirmesi ilk sınırı koyar: apostil edilmiş evrak Bakanlıkça tasdik edilemez, çünkü apostilli belge taraf ülkenin makamında doğrudan işleme konur ve üstüne başka bir onay eklenmez. Bu cümle iki hatayı birden önler. Birincisi, apostil aldıktan sonra belgeyi bir de Dışişleri’nden geçirmek için Ankara’ya gitmek; ikincisi, apostil yerine Dışişleri tasdiki alıp taraf ülkeye götürmek. Taraf ülke apostil ister, tasdik değil.
Neyi yapar
Taraf olmayan ülkeye giden belge için Bakanlık dört adımlı bir sıra yazar: belge ilgili ülkenin diline çevrilir, çeviriler noterde onaylatılır, belgelerin düzenlendiği yerin valilik ya da kaymakamlığında tasdik edilir ve son aşamada Tasdik Birimi’nde onaylanır. Bu tasdik yeri Dışişleri’nin tarihsiz bilgilendirme metnine dayanır; Noterlik Kanunu m.199’un 2024’teki değişikliğinin bu tasdiki de kapsayıp kapsamadığı bu sitenin taramasında doğrulanmadı. Bu tasdik apostil değildir; zincirin devamı hedef ülkenin Türkiye’deki temsilciliğidir. Aynı belge, ters yönde de işler: yabancı bir belgenin düzenlendiği ülkenin Türkiye’deki temsilciliğinde yapılan onay, temsilcilik Ankara’daysa Bakanlıkta tasdik edilir. Başvuru usulü için Dışişleri Tasdik Birimi’nin kendi sayfasına bakılır; bu site o usulü anlatmaz.
Valilikle karışan yer
Zincirdeki valilik ya da kaymakamlık adımı da “tasdik” diye anılır ve Bakanlık adımıyla karıştırılır. Mülki amirlik noter onayını tasdik eder; Bakanlık son aşamada gelir. Sıra Bakanlık metnindeki gibidir: önce valilik ya da kaymakamlık, son olarak Tasdik Birimi. Ankara Valiliği’nin görev tanımı taraf olmayan ülkelerde kullanılacak evrakın tasdikini ayrıca sayar; Dışişleri’nin metni ise bu adımı “Valilik veya Kaymakamlıklarda” diye yazar.
Türk kaynağında yazmayanlar
Bakanlığın bilgilendirmesi zincirin son halkası olan hedef ülke temsilciliği adımını yazmaz; o adım Fransa Dışişleri’nin “çift tasdik” açıklamasıyla uyumlu olduğu için bu sitede anlatılır, ama Türk kaynağında yoktur. Apostil uygulanmayan ülkelerin Türkiye’deki temsilciliklerinin tasdik usulü ve ücreti ülke ülke araştırılmadı. Bakanlık dışında Türkiye’deki bir başka Dışişleri biriminin tasdik yapıp yapmadığı da bu sitenin taramasında görülmedi.
Tasdik zincirinde çeviri neden ilk halka
Bu zincirde çeviri ilk halkadır ve sırası değiştirilemez: Bakanlık, belgenin ilgili ülkenin diline çevrilmesini ve çevirinin noterde onaylanmasını valilik adımından önce ister. Yani çeviri, valilik ve Bakanlık tasdiklerini taşıyan belgenin kendisi olur; sonradan yapılan çeviri iki tasdiki de kapsamaz. Hedef ülke temsilciliğinin hangi dili istediği çeviriye başlamadan önce öğrenilmelidir.