Yurt dışındaki bir emeklilik ya da sosyal güvenlik kurumu Türk belgesini iki anda ister: dosya açılırken (doğum, evlenme, ölüm kayıtları, çalışma süresi belgeleri) ve dosya açıkken kurumun istediği aralıklarla (yaşam belgesi). İkisi farklı belge, farklı sıklık ve farklı onay demektir. Kurumun kendi formu ve başvuru usulü bu sitenin konusu değildir; burada Türk belgelerinin onay zinciri ve yaşam belgesinin özel durumu ele alınır.
Emeklilik dosyasını açan kayıtlar
Doğum, evlenme ve ölüm kayıtları için çok dilli Formül A, B ve C vardır; bu üç belge e-Apostil kapsamındadır ve apostili İçişleri Bakanlığı uygular. Almanya’nın Türkiye temsilcilikleri üçünü de apostilsiz ve çevirisiz kabul eder; hangi ülkede yettikleri bu sitede Formül A, B ve C sayfalarında ayrı ayrı anlatılır. Kurum hanenin tamamını ya da geçmiş evlilikleri görmek isterse nüfus kayıt örneğine yönelir; o belge çok dilli değildir ve Almanya için apostil ile yeminli çeviri ister.
Yaşam belgesi: hangi makamdan, hangi onayla
Yaşam belgesi (certificat de vie, Lebensbescheinigung) emekli aylığının ödenmeye devam etmesi için kişinin hayatta olduğunu gösterir. Fransa’nın legalizasyon tablosunda Türkiye satırının yaşam belgesi sütunu “A” gösterir, yani Türkiye’de düzenlenen yaşam belgesinde apostil aranır; nüfus belgelerindeki muafiyet bu sütuna uzanmaz. Düzenleyen makamı CIEC 27 sayılı Sözleşmeye Türkiye’nin verdiği beyan söyler: Türkiye’de nüfus müdürlükleri. Sözleşmeye katılan İspanya ve Hollanda’da bu belge çeviriden ve tasdikten muaftır; Fransız emeklilik kasaları ise Fransa’nın Türkiye Büyükelçiliği’ne göre kasanın formuna nüfus müdürlüğünün ya da muhtarlığın vurduğu vizeyi kabul eder. Belge noterde düzenlenirse noterlik işlemidir ve apostilini vali ya da kaymakam verir, nüfus müdürlüğünden alınırsa idari belgedir ve yine valilik ya da kaymakamlığa gider.
Konsoloslukta düzenlenen yaşam belgesi
Emekli yurt dışında yaşıyorsa bir seçenek o ülkedeki Türk konsolosluğudur. Türkiye’nin CIEC 27 beyanı yurt dışındaki Türk diplomatik ve konsolosluk temsilciliklerini yaşam belgesinde yetkili sayar; bu çerçeve Sözleşmeye katılan üç devlet arasında işler, öteki ülkelerde konsolosluk belgesini kabul edip etmediğini kurum söyler. Konsolosluk belgesi Sözleşme’nin birinci maddesiyle apostil kapsamının dışındadır; bunun yerine 1968 tarihli Avrupa Sözleşmesi (ETS 063) işler. Türkiye bu sözleşmeye 23 Eylül 1987’den beri katılmıştır ve Fransa’nın tablosunda Türk konsolosluk belgeleri “Dd” koduyla muaf görünür. Ödeyen kurumun ülkesi ETS 063’e katılmamışsa konsolosluk belgesi için tasdik yolu gündeme gelir; bu yol bu sitede konsolosluk belgesi sayfasında anlatılır.
AB tüzüğü Türk emeklisine neden işlemez
AB 2016/1191 Tüzüğü doğum, evlilik, ölüm ve yaşam belgesini üye devletler arasında apostilden muaf tutar; service-public.fr bu listeyi yayımlar. Tüzük yalnız üye devletlerin kendi belgeleri içindir, Türkiye’yi kapsamaz. Yani bir Fransız kurumunun Alman belgesinde aramadığı apostili Türk belgesinde araması tüzükle çelişmez. Türk belgesi için muafiyet ancak CIEC sözleşmelerinden ya da ETS 063’ten gelir.
Sıklık tuzağı: her istemde yeni belge, yeni onay
Kurum yaşam belgesini her dönem yeniden istiyorsa belge de yenilenir ve apostil süreyi uzatmaz. Dosya açan kayıtlar ise bir kez alınır. Bu yüzden emeklilik dosyasında iki takvim tutulur: bir kerelik kayıtlar için apostil ve çeviri bir kez yapılır, yaşam belgesi için kurumun bildirdiği her tarihten önce yeni belge, yeni onay ve gerekiyorsa yeni çeviri planlanır. Sıklığı kurum koyar: Fransız emeklilik kasaları bütün rejimler için yılda tek belge ister ve çok dilli formu kendileri gönderir; başka kurumların sıklığı ve formu kurumun kendisine sorulur.
Emeklilik kayıtlarında çevirinin yeri
Formül A, B ve C çok dilli olduğundan Almanya’da çeviri halkası açılmaz; başka ülkeler için kuruma sorulur. Nüfus kayıt örneği için çeviri gerekir. Yaşam belgesinde durum belgenin biçimine bağlıdır: CIEC 27 formundaki belge veren makamın dilinde ve Fransızca düzenlenir ve Sözleşmeye katılan devletlerde çeviriden muaftır; öteki kurumlarda çeviriyi kurum belirler. Çeviri gerektiğinde sıra önce apostil, sonra çeviridir; şerhin de çeviriye girip girmeyeceğini belgeyi alan kurum belirler. Yaşam belgesi yenilendikçe çevirisi de yenilenir. Konsolosluk belgesi kurumun dilinde düzenlenmişse çeviri gerekmez; Türkçe düzenlenmişse çeviri kurumun ülkesinde ya da Türkiye’de noter onayıyla yapılır ve hangisinin kabul edildiği kuruma sorulur.