Yurt dışında bir banka hesabı, taşınmaz ya da emeklilik alacağı miras kalınca oradaki kurum mirasçıların kim olduğunu gösteren bir Türk belgesi ister. Türkiye’de bu belge iki ayrı makamdan alınabilir ve apostilin yolu tam olarak bu seçime bağlıdır. Aynı içerikteki belge, noterden alınmışsa bir kapıya, mahkemeden alınmışsa başka bir kapıya gider.
Noterden alınan mirasçılık belgesi
Noterlik Kanunu’nun 71/A maddesi mirasçılık belgesini noterlerin işleri arasına koyar; noterin belgeyi hangi kayıtlara dayanarak düzenlediği bu sitenin taramasında madde metninden okunmadı. Noterin düzenlediği belge bir noterlik işlemidir; noterlik işlemlerinin apostilini Noterlik Kanunu m.199 uyarınca vali ya da kaymakam verir. Bu madde 2024 sonunda değişti: noterin bulunduğu il ya da ilçe şartı kalktı, belge artık herhangi bir valilik ya da kaymakamlıkta apostillenir. Eski kuralı yazan kaymakamlık sayfalarına rastlanır; güncel kural kanunun kendisidir.
Mahkemeden alınan mirasçılık belgesi
Mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden de alınabilir; belgeyi yalnız mahkemenin verebildiği durumlar bu sitenin taradığı kaynaklarda yer almaz. Mahkemenin verdiği belge adli belgedir. Adalet Bakanlığı genelgesine göre adli belgenin aslına apostili adli yargı adalet komisyonu başkanlığı verir; valilik ve kaymakamlık bu belgeye apostil vermez. Mahkeme belgesinin e-Apostil kapsamındaki “mahkeme kararı” başlığına girip girmediği resmî sık sorulan sorularda açıkça yazmaz; başvuru ekranında belge seçilemiyorsa kâğıt yol kullanılır.
Karşı kurum hangisini ister
Yabancı kurumun listesinde yalnız “mirasçılık belgesi” yazıyorsa belgenin noterden mi mahkemeden mi alınacağı kuruma önceden sorulmalıdır; yanlış belgeyle yola çıkılırsa zincir baştan kurulur. Apostil ise belgenin geçerliliğini uzatmaz ya da güvence altına almaz.
Çeviri ve ikinci apostil
Belge yeminli tercümanca hedef dile çevrilir, çeviri noterce onaylanır. Bu noter onayına apostil gerekip gerekmediğini karşı kurum belirler; gerekiyorsa apostili herhangi bir valilik ya da kaymakamlık verir. Böylece mahkemeden alınan belgede iki farklı makamın apostili yan yana gelebilir: aslında adalet komisyonunun, çeviride mülki amirin. Noter belgesinde ise her iki apostil de vali ya da kaymakamdan alınır. Çeviri apostilli belge üzerinden yapılır; apostil sayfasının çeviriye girmesini isteyip istemediğini belgeyi alacak makam söyler.
Miras dosyasındaki diğer belgeler
Mirasçılık belgesi dosyanın tek parçası değildir. Ölüm kaydı, Formül C’yi kabul eden ülkede çok dilli biçimiyle apostilsiz sunulabilir; nüfus kayıt örneği ise Almanya için apostil ve çeviri ister. Taşınmaz varsa tapu kaydı, banka hesabı varsa hesap dökümü de istenebilir; her birinin kendi makamı ve onay yolu vardır ve bu sitede ayrı belge sayfalarında anlatılır. Hangi belgenin hangi onayla isteneceği listesini yurt dışındaki noter ya da mahkeme verir; liste gelmeden toplanan apostil gereksiz masrafa dönüşebilir.