Vize, öğrenci oturumu ve göç dosyalarında banka hesap dökümü ya da bankanın yazdığı referans mektubu istenebilir; karşı makam böyle bir dosyada kişinin geçimini karşılayabileceğini görmek ister. Bu belgeler bir kamu makamından değil, özel bir bankadan çıkar ve Apostil Sözleşmesi anlamında resmî belge değildir. Apostil yine de mümkündür, ama belgenin kendisine değil, üzerine eklenen bir noter işlemine konur. Bu sayfa o dolambaçlı yolu ve neyin doğrulanıp neyin doğrulanmadığını anlatır.
Banka belgesi resmî belge değildir
Sözleşme, mahkeme, idare ve noter belgeleri ile özel kişilerce imzalanmış belgeler üzerindeki resmî tasdik şerhlerini resmî belge sayar. Bankanın şubesinde imzalanan hesap dökümü ya da referans mektubu bu dört gruptan hiçbirine kendiliğinden girmez; banka çalışanının imzası kamu görevlisi imzası değildir ve valilik ya da kaymakamlık bu imzayı doğrulamaz. Banka yazısı bu yüzden kendi başına apostil almaz.
Noter işlemiyle zincire girmesi
Yol, belgeyi dördüncü gruba sokmaktır: özel belge üzerindeki resmî tasdik şerhi. İki biçim vardır. Birincisi noterin imza onayıdır: noter bir imzanın sahibine ait olduğunu onaylar; bankanın yetkilisini bu işlem için notere gönderip göndermediği bu sitenin taramasında doğrulanmadı. İkincisinde noter, bankanın ıslak imzalı yazısının “aslı gibidir” onaylı suretini çıkarır. Her iki işlem de noterlik işlemidir ve Noterlik Kanunu m.199 gereği apostilini herhangi bir il ya da ilçenin valisi ya da kaymakamı verir; 2024 sonundan beri işlemin yapıldığı noterle aynı ilçede olmak gerekmez. İki biçimden hangisinin kabul edildiğini belgeyi isteyen makam belirler.
Apostil burada bankanın imzasını doğrulamaz
Onikişubat Kaymakamlığı noter tasdikli tercüme için apostile esas unsurun noterin tasdik imzası ve sıfatı olduğunu yazar; Sözleşme m.5 de apostilin belgeyi imzalayanın imzasını, sıfatını ve mührünü doğruladığını söyler. Noter işlemine konan apostilde imzalayan noterdir. Yani apostil bankanın imzasını, hesabın gerçekten var olduğunu ya da bakiyenin doğruluğunu doğrulamaz; yalnız noterin usulüne göre bir suret çıkardığını ya da bir imzayı onayladığını gösterir. Bu sınır dosyaya girmeden bilinmelidir; “apostilli hesap dökümü” bakiyeyi resmîleştiren bir belge değildir.
Vize ve göç dosyasında bankanın ıslak imzalı yazısı
Vize ve göç makamının banka belgesinde apostil mi, yalnız bankanın ıslak imzalı ve kaşeli yazısını mı, yoksa internet bankacılığı dökümünü mü kabul ettiği kendi başvuru listesinde yazar. Hangi makamın apostil, hangisinin yalnız ıslak imza aradığı bu sitede ülke ülke doğrulanmadı; başvuru listesi apostilden söz etmiyorsa bunun apostilin aranmadığı anlamına gelip gelmediği makama yazılı olarak sorulur. Listede geçiyorsa yukarıdaki noter yolu izlenir; yazının ne kadar yeni olacağını da liste belirler ve apostil belgenin tarihini uzatmaz.
Fransa tablosunda özel belge sütunu
Fransa Dışişleri Bakanlığı’nın legalizasyon tablosunda Türkiye satırının son sütunu, yani özel kişilerce imzalanan belgeler (sous seing privé), “A” kodunu taşır: bu belgelerde apostil aranır. Tablo apostilin hangi işlem üzerine konacağını yazmaz; Türk uygulamasında bu, noter işlemidir. Fransız makamının noter suretini mi yoksa noter önünde atılan imzanın onayını mı beklediği bu sitede doğrulanmadı ve dosyayı isteyen makama sorulur.
Hesap dökümünün çevirisinde rakam ve tarih biçimi
Çeviri noter işlemi ve apostil tamamlandıktan sonra yapılır; noter şerhinin ve apostil sayfasının çevirisini isteyip istemediğini belgeyi alacak makam söyler. Hesap dökümünde asıl iş rakam ve tarih biçimidir: ondalık ayırıcı, binlik ayırıcı ve gün-ay sırası karşı ülkenin yazımına göre değil, belgedeki gibi bırakılıp gerekiyorsa çevirmen notuyla açıklanır; para birimi kodu olduğu gibi kalır. İşlem açıklamalarındaki kısaltmalar açılır. Çeviri noterce onaylanır ve bu onaya apostil gerekip gerekmediğini karşı makam belirler.