Doğu Afrika’dan Türkiye’ye gelen belgeler aynı bölgeden çıktığı hâlde iki ayrı yol izler. Ruanda belgesi apostille gelir; Tanzanya belgesi ise konsolosluk tasdiki zinciriyle gelir ve Türk belgesi Tanzanya’ya aynı uzun yoldan gider. Tanzanya dosyalarına örnek olarak öğrenim ve evlilik işlemleri verilebilir: Türk üniversitesine kayıt olan Tanzanyalı öğrencinin diploması, Türkiye’de evlenen çiftin Tanzanya doğum kaydı. Bu sayfa bölgedeki ayrımı, Tanzanya belgesinin Türkiye yolunu ve Svahili ile İngilizce arasındaki çeviri sorusunu anlatır.
Ruanda satırda, Tanzanya satırsız: aynı bölgede iki yol
HCCH durum tablosunda Ruanda satırı vardır: katılma 6 Ekim 2023, tablodaki tarih 5 Haziran 2024. Tanzanya için ise satır açılmamıştır ve Tanzanya, Lahey Konferansı üyeleri arasında da bulunmaz. Aynı bölgeden gelen iki dosyayı birlikte hazırlayan kişi bu farkı gözden kaçırabilir: Ruanda diplomasında apostil yeterliyken Tanzanya diplomasında T.C. temsilciliği ya da Tanzanya temsilciliği artı Dışişleri veya valilik tasdiki aranır. Tanzanya, ETS 063, CIEC 16 ve CIEC 17 sözleşmelerine de katılmamıştır; nüfus belgeleri için de kısa yol yoktur.
Ruanda belgesinde apostil, Tanzanya belgesinde tasdik: Türk memurun ayrımı
Türk nüfus müdürlüğü ya da üniversite kayıt bürosu iki belgeye iki farklı gözle bakar. Ruanda belgesinde apostil şerhinin varlığı ve gerekirse çevrimiçi doğrulaması yeterlidir. Tanzanya belgesinde ise memur şerh değil tasdik zinciri arar: belgedeki Tanzanya makamı imzasının bir Türk temsilciliğince doğrulandığını ya da Tanzanya temsilciliği onayının Dışişleri veya valilik tarafından tasdik edildiğini görmek ister. Tanzanya’nın HCCH tablosunda satırı bulunmadığından Tanzanya belgesinde apostil şerhi aranmaz.
Türk diploması ve nikâh belgesi Tanzanya’ya: dört onay sırasıyla
Tanzanya’ya giden Türk belgesinde sıra Dışişleri metnindeki gibidir. Belge Tanzanya kurumunun istediği dile çevrilir ve çeviri noterde onaylanır; diploma tek nüshaysa noterin “aslı gibidir” sureti üzerinden çalışılır. Belgenin düzenlendiği yerin valiliği ya da kaymakamlığı noterin imzasını tasdik eder; memura hedef ülkenin Tanzanya olduğu söylenir, çünkü apostil alınmış belge Dışişleri Tasdik Birimi’nde işlem görmez. Bu tasdik yeri Dışişleri’nin tarihsiz bilgilendirme metnine dayanır; Noterlik Kanunu m.199’un 2024’teki değişikliğinin bu tasdiki de kapsayıp kapsamadığı bu sitenin taramasında doğrulanmadı. Dışişleri Tasdik Birimi mülki amirliğin imzasını onaylar. Son halka Tanzanya temsilciliğidir; Dışişleri metni bu halkayı yazmaz.
Svahili mi İngilizce mi: Tanzanya kurumunun tercihi doğrulanmadı
Tanzanya kurumlarının Türk belgesinde Svahili mi İngilizce mi çeviri istediği bu sitenin taramasında doğrulanmadı; iki dil de kullanımda olduğundan soru belgeyi alacak kuruma yöneltilir ve yanıt yazılı alınır. Çeviri Türkiye’de yapılacaksa ilk halkadır ve dil sonradan değişirse valilik, Dışişleri ve temsilcilik onayları yenilenir. Çeviri Tanzanya’da yaptırılacaksa Türk tarafında hangi onayların beklendiği o kuruma sorulur. Svahili yeminli tercümanın Türkiye’de hangi noterlikte yemin zaptı bulunduğu belge sahibinin araştıracağı bir konudur ve bu sitede ölçülmedi.
Tanzanya’dan gelen belgede T.C. temsilciliği yolu
Tanzanya’da düzenlenmiş bir belge Türkiye’ye Dışişleri metnindeki iki yoldan biriyle gelir. Belge Tanzanya’dayken oradaki T.C. temsilciliğinde tasdik ettirilirse Türkiye’de ek bir tasdik halkası açılmaz ve belge doğrudan Türkçe çeviriye geçer. Belge Türkiye’ye tasdiksiz gelmişse Tanzanya’nın Türkiye’deki temsilciliğinde onaylatılır ve bu onay, temsilcilik Ankara’daysa Dışişleri Bakanlığı’nda, başka bir ildeyse o ilin valiliğinde tasdik edilir. Tanzanya temsilciliğinin bulunduğu il ve tasdik hizmeti verip vermediği bu sitede doğrulanmadı. İki yolda da çeviri en sondadır; tasdik kayıtlarının Türkçe metne alınması gerekip gerekmediğini belgeyi kabul edecek kurum söyler.
Tanzanya dosyasında kapanmayan sorular
Tanzanya temsilciliğinin tasdik usulü, istediği belgeler, işlem süresi ve harcı bu sitenin kapsamı dışında kaldı; bunlar temsilcilikten öğrenilir. Tanzanya kurumlarının Türk noter onayını nasıl karşıladığı ve çeviriyi Türkiye’de yaptırılmış olarak kabul edip etmediği doğrulanmadı. Bu belirsizlikler zincirin uzunluğunu değil yalnız çeviri halkasının yerini etkiler. Tercüme bürosu Svahili ya da İngilizce metni aktarır, imzasını noter önünde atar; belgenin Tanzanya’da kabul edilip edilmeyeceğini öngörmez ve tasdik halkalarını kendisi yürütmez.