Suriye dosyasında Türkiye’ye gelen belgeye örnekler şunlardır: Suriye’de düzenlenmiş bir doğum kaydı nüfus müdürlüğüne, bir evlenme kaydı aile kütüğüne, bir lise ya da üniversite diploması denklik başvurusuna sunulur. Bu belgelerin hiçbirinde apostil şerhi aranmaz, çünkü Suriye’nin HCCH durum tablosunda satırı yoktur. Aranan şey bir tasdik zinciridir ve Türkçe çeviri o zincirin en sonunda gelir. Bu sayfa gelen belgeyi merkeze alır; giden belgeye tek bölüm ayırır.
Suriye belgesinde apostil şerhi aranmaz: tablodaki boşluk
HCCH durum tablosu yalnız Sözleşme işlemi yapmış devletleri listeler ve Suriye bu listede yer almaz; Suriye adı HCCH üye devletleri arasında da bulunmaz. Türk memuru bu yüzden Suriye belgesinde apostil şerhi aramaz; aradığı şey, belgedeki Suriye makamı imzasının bir Türk makamınca ya da Türkiye’deki Suriye temsilciliğince doğrulanmış olmasıdır. Suriye, ETS 063, CIEC 16 ve CIEC 17 sözleşmelerine katılmadığından, doğum ve evlenme kayıtları için de bir muafiyet yolu açılmaz.
Nüfus müdürlüğüne giden Suriye doğum ve evlenme kaydı
Dışişleri metni iki yöntem tanır. İlkinde belge Suriye’deyken oradaki T.C. temsilciliğinde tasdik ettirilir ve Türkiye’ye hazır gelir. İkincisinde belge Türkiye’ye tasdiksiz gelir, Suriye’nin Türkiye’deki temsilciliğinde onaylatılır; sonra bu onay, temsilcilik Ankara’daysa Dışişleri Bakanlığı’nda, başka bir ildeyse o ilin valiliğinde tasdik edilir. Hangi temsilciliğin hangi tarihte hangi işlemi yaptığı bu sitede doğrulanmadı; belge sahibi iki yoldan hangisinin fiilen açık olduğunu temsilciliğin kendisinden öğrenir. Nüfus müdürlüğü belgeyi bu tasdiklerle ve noter onaylı Türkçe çeviriyle işleme alır.
Suriye diplomasının denklik dosyasındaki tasdik sayfaları
Denklik dosyasında diploma ve transkript aynı iki yöntemden biriyle tasdik edilir. Burada sorulacak nokta çevirinin kapsamıdır: diplomaya eklenmiş tasdik kayıtlarının da Türkçeye aktarılıp aktarılmayacağını denkliği inceleyecek kurum belirler. Suriye diploması önce tasdik zincirini tamamlar, sonra çevrilir; çevirmen noter önünde imza atar ve noter yalnız çevirmenin imzasını onaylar.
Arapça belgede noter onaylı çeviri tasdikin yerini tutmaz
Tasdiksiz belgenin yalnız noter onaylı çeviriyle sunulması zinciri tamamlamaz. Noter, çevirmenin imzasını doğrular; belgeyi düzenleyen Suriye makamının imzasını doğrulamaz ve doğrulayamaz. Suriye makamı imzasını ancak T.C. temsilciliği ya da Türkiye’deki Suriye temsilciliği artı Dışişleri veya valilik onayı doğrular. Temsilciliklerin ve Dışişleri’nin belgenin aslını mı, onaylı suretini mi istediği bu sitenin taramasında doğrulanmadı.
Suriye’ye giden Türk belgesi: ters yönde dört halka
Türkiye’den Suriye’ye giden bir vekâletname, nüfus kayıt örneği ya da diploma için sıra Dışişleri metnindeki gibidir: belge Arapçaya çevrilir ve çeviri noterde onaylanır; belgenin düzenlendiği yerin valiliği ya da kaymakamlığı noterin imzasını tasdik eder; Dışişleri Tasdik Birimi mülki amirliğin imzasını onaylar. Bu tasdik yeri Dışişleri’nin tarihsiz bilgilendirme metnine dayanır; Noterlik Kanunu m.199’un 2024’teki değişikliğinin bu tasdiki de kapsayıp kapsamadığı bu sitenin taramasında doğrulanmadı. Bu üç halkanın ardından Suriye temsilciliğinin onayı gelir; bu halkayı Dışişleri metni yazmaz. Apostil şerhi basılmış belge bu zincire giremez; Bakanlık apostilli evrakı tasdik etmez.
Suriye dosyasında bu sitenin bilmediği üç şey
Birincisi, Suriye temsilciliğinin tasdik işlemi için istediği belgeler, işlem süresi ve aldığı bedel; bunlar araştırılmadı ve temsilcilikten sorulur. İkincisi, Suriye kurumlarının Türk belgesinde Arapça dışında bir çeviri dili kabul edip etmediği. Üçüncüsü, Suriye’de düzenlenmiş belgelerde hangi Suriye makamının ön onayının arandığı; bu sorunun yanıtı belgeyi düzenleyen makamda ve temsilciliktedir. Tercüme bürosu bu üç soruya yanıt vermez; Arapça metni Türkçeye aktarır, imzasını noter önünde atar ve tasdik halkalarını belge sahibine bırakır.