Ruanda, Türk belgesi için apostil zincirine 2024 yazında geçti ve aynı ay elektronik apostil düzenlemeye başladı; buna karşılık Türkiye’nin resmî e-Apostil sisteminin ülke listesinde Ruanda adı geçmez ve Ruanda taşınmaz vekâletnamelerini apostil kapsamı dışında tutar. Bu sayfa 2024 tarihini ve tek itirazı, taşınmaz beyanını, Türk listesindeki boşluğu, Kigali Dışişleri’nin elektronik şerhini ve irembo.gov.rw doğrulamasını anlatır.
Ruanda’da apostil ile elektronik apostil aynı ay başladı
Ruanda katılma belgesini 6 Ekim 2023’te tevdi etti; HCCH durum tablosundaki tarih 5 Haziran 2024’tür. HCCH e-APP tablosuna göre (13 Ağustos 2026) Ruanda Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığı Haziran 2024’ten beri elektronik apostil düzenlemektedir; tablodaki tarihe göre elektronik uygulama, Sözleşmenin Ruanda’da işlemeye başladığı ayla aynıdır. Çevrimiçi kayıt irembo.gov.rw adresinde hem bağlantıyla hem şerh üzerindeki QR kodla sorgulanır. Ruanda’dan Türkiye’ye gelen bir diploma ya da doğum kaydı bu yüzden elektronik şerh taşıyabilir; Türk kurumu ya da noter belgeyi bu kayıttan doğrular. Kâğıt apostilin de basılıp basılmadığı tabloda yazmaz ve bu sitede doğrulanmadı.
Taşınmaz vekâletnamesi Ruanda’da apostil kapsamı dışında
Ruanda katılma belgesiyle birlikte (6 Ekim 2023) bir beyan yaptı: taşınmazlara ilişkin vekâletnameler apostil kapsamı dışında tutuldu. Bu beyanın Türk dosyasındaki sonucu somuttur. Türkiye’de düzenlenmiş ve Ruanda’daki bir taşınmazın alımı, satımı ya da yönetimi için verilmiş noter vekâletnamesine kaymakamlıktan apostil alınsa bile Ruanda makamı bu şerhi beyan gereği Sözleşme belgesi olarak karşılamak zorunda değildir. Bu belge için hangi yolun işlediği, Ruanda temsilciliğinin tasdik usulü ve Ruanda’nın beyanı hangi belgelere uyguladığı bu sitenin taramasında doğrulanmadı; belgeyi alacak Ruanda makamına ve temsilciliğe önceden sorulur. Taşınmazla ilgisi olmayan vekâletname ve diğer noter işlemleri apostille gider.
Ruanda için Türk e-Apostil listesindeki boşluk
Resmî e-Apostil sisteminin etkin ülke listesinde 21 Eylül 2026 okumasında Ruanda adı bulunmadı; HCCH durum tablosunda ise Ruanda satırı vardır. Veri kaydı ülke listesi için HCCH tablosunu esas alır; e-Apostil’in ülke listesi bir başvuru ekranının seçenekleridir ve ne zaman güncellendiği bilinmez. e-Apostil ekranında Ruanda seçilemediğinde başvurunun ne olacağını resmî kaynaklar yazmaz ve bu sitenin taramasında bulunamadı. Kâğıt apostilin makamı belge türünden gelir: nüfus kayıt örneğinde valilik ya da kaymakamlık, adli sicil kaydında adli yargı adalet komisyonu başkanlığı. Listedeki boşluğun nedeni bu sitede doğrulanmadı; Bangladeş için de aynı boşluk görülür ve o sayfada ayrıca anlatılır.
Almanya’nın tek itirazı ve Ruanda üzerinden üç ülkeli dosya
Ruanda’nın katılmasına yalnız Almanya itiraz etti; Almanya ile Ruanda arasında Sözleşme uygulanmaz. Türkiye itiraz etmedi ve HCCH tam raporunda Türkiye ile Ruanda arasında bir istisna kaydı yoktur. Tek itiraz Türk belgesine dokunmaz; Türkiye’de yaşayan bir kişinin Almanya’dan aldığı belgeyi Kigali’ye göndermesi gerektiğinde itiraz devreye girer; iki devlet arasında hangi yolun işlediği bu sitenin taradığı kaynaklarda yazmaz ve belgeyi alacak Ruanda makamına sorulur. Ruanda, Lahey Konferansı üyesidir; ETS 063, CIEC 16 ve CIEC 17 sözleşmelerine katılmamıştır ve nüfus belgelerinde formül muafiyeti yoktur.
Kigali Dışişleri’nin şerhi ve irembo.gov.rw doğrulaması
HCCH makam sayfasına göre (9 Ekim 2023 güncellemesi) Ruanda’da şerhi yalnız Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığı basar; ücret bilgisi sayfada yoktur ve veri kaydı bunu doğrulanamayan olarak işaretler. Elektronik şerh irembo.gov.rw üzerinden doğrulanır; kayıt hem bağlantıyla hem QR kodla çalışır, bu yüzden Türk kurumu şerhteki kodu okutabilir ya da adrese giderek sorgulayabilir. Elektronik Ruanda belgesinin Türk kurumunca dosya olarak mı, çıktı olarak mı istendiği kurumun usulüne bağlıdır ve bu sitede ölçülmedi. Apostilli Ruanda belgesi Türkiye’de Dışişleri Bakanlığı’nca ayrıca tasdik edilmez.
Ruanda dosyasında çeviri dili ve bilinmeyen ücret
Ruanda kurumlarının İngilizce mi Fransızca mı çeviri istediği bu sitenin taramasında doğrulanmadı; belgeyi alacak kuruma sorulur. Türkiye’de yapılan çeviri noterden geçer ve noter onayına valilik ya da kaymakamlıktan ayrıca apostil alınır; şerh çevirinin doğruluğunu değil noterin imzasını doğrular. Mahkeme kararının aslı adli yargı adalet komisyonu başkanlığından şerh alır. Ruanda’dan gelen belgenin Türkçe çevirisinin elektronik şerhi kapsayıp kapsamayacağını belgeyi alan Türk kurumu belirler. Bilinmeyen noktalar şunlardır: Ruanda makamının ücreti, taşınmaz vekâletnamesinin yolu, kâğıt apostilin varlığı, e-Apostil listesindeki boşluğun nedeni ve Türk elektronik belgesinin Kigali’de kabul biçimi. Tercüme bürosu metni aktarır; beyanın kapsamına ilişkin hukuki görüş vermez ve şerhi basmaz.