Portekiz’e giden Türk belgesinde iş Türk makamında biter; Portekiz’den gelen belgede ise şerhi kimin bastığı bu ülkeye özgü bir soruya döner, çünkü Portekiz’de apostil bir bakanlık ya da mahkeme değil, savcılık teşkilatı tarafından verilir. Elektronik apostil kaydı yoktur ve HCCH’deki makam sayfası 2021’den beri güncellenmemiştir. Bu sayfa savcılık düzenini, Türkiye ile ortak üç muafiyet sözleşmesini ve eski kaydın doğurduğu belirsizlikleri anlatır.
Apostili savcılık teşkilatı verir
HCCH makam sayfasına göre (1 Kasım 2021) Portekiz’de apostil yetkisi Cumhuriyet Başsavcısı’nda, Porto, Coimbra ve Évora bölge başsavcılarında, Madeira ve Azorlar’daki başsavcı yardımcılarında ve Guimarães İstinaf Mahkemesi’ndedir. Listedeki tek mahkeme Guimarães’tir; diğer adresler savcılık makamıdır. Bir Portekiz belgesindeki şerhte savcılık antetinin görülmesi bu yüzden olağandır ve Türk kurumu bunu apostil sayılmaz diye geri çeviremez. Hangi belgenin hangi savcılığa gideceği HCCH sayfasında belge belge yazılı değildir. Ücret aynı sayfadadır ve bu sitede yazılmaz.
Portekiz için bildirilmiş elektronik kayıt yok
HCCH’nin 13 Ağustos 2026 tarihli e-APP tablosunda Portekiz satırı yoktur; ne elektronik apostil ne çevrimiçi doğrulama kaydı bildirilmiştir. Bu, Portekiz’in hiç elektronik hizmeti olmadığı anlamına gelmez; HCCH’ye bildirilmiş bir uygulama olmadığı anlamına gelir. Türk kurumunun bir doğrulama sayfası araması sonuç vermez; bu, belgenin sahte olduğu anlamına da gelmez.
Portekiz’e giden nüfus belgesi: formül mü, apostil mi
Portekiz, CIEC 16’ya 30 Temmuz 1983’ten beri bağlıdır; Türkiye’den çok dilli formülle alınan doğum, evlenme ve ölüm kayıt örnekleri Portekiz’de apostilsiz kullanılır; çeviri şartı ise Portekiz kurumunun kararıdır ve bu sitede doğrulanmadı. CIEC 17 ise Portekiz için 1 Şubat 1985’ten beri işler: evlenme amacıyla sunulan medeni hâl, ehliyet, vatandaşlık ve ikamet belgeleri tasdikten muaftır. Türk vatandaşının Portekiz’deki evlenme dosyasında bu iki sözleşmenin kapsamına giren belgeler apostil aramaz. Aynı belgeler oturma izni ya da iş dosyasında sunulacaksa CIEC 17 işlemez; formül dışındaki nüfus belgesi ve diğer bütün resmî belgeler apostille gider.
Konsolosluk belgesinde 14 Mart 1983’ten beri muafiyet
1968 tarihli Avrupa Sözleşmesi (ETS 063) Portekiz için 14 Mart 1983’ten, Türkiye için 23 Eylül 1987’den beri uygulanır ve diplomasi ile konsolosluk memurlarının düzenlediği belgelerde onay işlemini kaldırır. Portekiz’in Türkiye’deki temsilciliğinde düzenlenen bir belge Türk makamı önünde, Türkiye’nin Portekiz’deki temsilciliğinde düzenlenen bir belge Portekiz makamı önünde ek tasdik istemez. Apostil Sözleşmesi bu belgeleri zaten kapsam dışında bıraktığı için ETS 063 olmasaydı bu belgeler konsolosluk tasdiki zincirine düşerdi; muafiyet o boşluğu kapatır.
2021 tarihli makam kaydı ve doğrulanmayan üç nokta
HCCH makam sayfasının son güncellemesi 1 Kasım 2021’dir; beş yıla yakın süredir değişmemiş bir kayıt, makam yapısının aynı kalıp kalmadığı sorusunu açık bırakır. Bu sitenin taramasında doğrulanmayan noktalar şunlardır: savcılıklar arasındaki belge dağılımı; Portekiz’in HCCH’ye bildirmediği bir elektronik uygulama olup olmadığı; Portekiz kurumlarının Türkiye’de yapılmış çeviriyi kabul edip etmediği. Türkiye tarafında belirsizlik yoktur: idari belge ve noterlik işlemi için valilik ya da kaymakamlık, adli belgenin aslı için adli yargı adalet komisyonu başkanlığı yetkilidir ve apostilli belge Dışişleri’ne götürülmez. AB’nin 2016/1191 tüzüğü Portekiz ile diğer üye devletler arasında işler, Türk belgesini kapsamaz.
Çeviri ve savcılık şerhi: hangisi önce gelir
Portekiz’den gelen belge Türkiye’de noter onaylı Türkçe çeviriyle sunulur; apostil Portekiz’de basıldığı için çeviriden önce gelir, savcılığın bastığı şerhin de çevrilip çevrilmeyeceğini ise belgeyi alan Türk kurumu belirler. Türk belgesi Portekiz’e giderken Portekiz kurumunun Türkiye’de yapılmış çeviriyi kabul edip etmediği bu sitenin taramasında doğrulanmadı; çevirinin nerede yapılacağı ve kalan Türk formaliteleri o kuruma sorulur; çeviri Türkiye’de yapılacaksa noter onaylı çeviriye ayrıca apostil alınır ve bu ikinci apostili de valilik ya da kaymakamlık verir. Formül belgeleri bu sıranın dışındadır: CIEC 16 tasdik muafiyeti getirir ve form çok dillidir; çeviriyi ise Portekiz makamı belirler. Tercüme bürosu metni aktarır; hangi yolun seçileceğini belgeyi alacak Portekiz kurumu belirler.