Moğolistan dosyaları Türkiye’de iki yönde açılır: Türkiye’de okuyan Moğol öğrencilerin diploma ve doğum kayıtları ile Moğolistan’da çalışacak ya da evlenecek Türk vatandaşlarının adli sicil kaydı, nüfus belgesi ve diploması. İki yönde de apostil şerhi kullanılır ve Moğolistan’da şerh 2025 sonbaharından beri elektronik de olabilir. Bu sayfa 2009 katılımını ve beş itirazı, Ulan Batur’daki tek makamı, Eylül 2025’te başlayan elektronik apostili ve itirazın Türk dosyasına yalnız üçüncü ülke üzerinden dokunmasını anlatır.
2009 katılımı ve beş itiraz: Moğolistan kaydının iki yüzü
Moğolistan katılma belgesini 2 Nisan 2009’da tevdi etti; HCCH durum tablosundaki tarih 31 Aralık 2009’dur. Altı aylık sürede Avusturya, Belçika, Finlandiya, Almanya ve Yunanistan itiraz etti; Moğolistan ile bu beş devlet arasında Sözleşme uygulanmaz. Türkiye itiraz etmedi; HCCH tam raporunda Türkiye ile Moğolistan arasında hiçbir istisna kaydı yoktur ve iki ülke arasındaki tarih Moğolistan’ın kendi tarihidir. Moğolistan ayrıca Lahey Konferansı üyesidir.
Ulan Batur’da tek adres: Dışişleri Bakanlığı
HCCH makam sayfasına göre (2 Aralık 2019 güncellemesi) Moğolistan’da şerhi yalnız Dışişleri Bakanlığı basar; belge türüne göre ayrılan ikinci bir makam yoktur. Ücret tugrug cinsinden HCCH sayfasında yazılıdır ve sayfa bir dolar karşılığı da verir; tutar bu siteye aktarılmaz. Makam kaydının 2019 tarihli, e-APP kaydının ise 2025 tarihli olması, Moğolistan’ın HCCH’deki iki sayfasının farklı zamanlarda güncellendiğini gösterir; makam adı ve adresinde bir değişiklik olup olmadığı bu sitede doğrulanmadı. Moğolistan’dan gelen belgede Türk kurumu şerhin Dışişleri Bakanlığı’ndan geldiğini görür ve başka onay aramaz.
Eylül 2025’te başlayan Moğol e-apostili ve e-mongolia.mn
HCCH e-APP tablosuna göre (13 Ağustos 2026) Moğolistan Dışişleri Bakanlığı Eylül 2025’ten beri elektronik şerh düzenlemektedir; çevrimiçi kayıt e-mongolia.mn/check adresinde bağlantıyla sorgulanır. Bu tarihten sonra düzenlenen Moğol belgesi Türkiye’ye elektronik şerhle gelebilir; Türk kurumu ya da noter belgeyi bu adresten doğrular. Kâğıt apostilin sürüp sürmediği tabloda yazmaz ve bu sitede kontrol edilmedi. Elektronik belgenin Türk kurumunca dosya olarak mı, çıktı olarak mı istendiği kurumun usulüne bağlıdır; belgeyi alacak Türk kurumuna önceden sorulur.
Almanya ya da Yunanistan belgesiyle Moğolistan’a: itirazın işlediği dosya
Beş itirazın Türk belgesine doğrudan etkisi yoktur; etkisi üç ülkeli dosyada görülür. Türkiye’de yaşayan bir kişinin Almanya, Avusturya, Belçika, Finlandiya ya da Yunanistan’dan aldığı bir belgeyi Moğolistan’a götürmesi gerektiğinde itiraz kaydı devreye girer: bu beş devletle Moğolistan arasında Sözleşme uygulanmaz. O durumda hangi yolun işlediği bu sitenin taradığı kaynaklarda yazmaz. Ters yönde, Moğolistan belgesi bu beş ülkeye de apostille gitmez. Türk belgesi ise her iki yönde apostille yeter; dosyada birden fazla devletin belgesi varsa her belge kendi devlet çiftine göre ayrı değerlendirilir.
Moğolistan’a giden Türk belgesinde şerh ve altı belge türü
Ulan Batur’a gidecek Türk belgesinde şerhi Türk makamı basar: idari belge ve her noterlik işlemi için valilik ya da kaymakamlık; mahkeme kararının aslı için adli yargı adalet komisyonu başkanlığı. Onikişubat Kaymakamlığı her yerden verilmiş belgeyi tasdik ettiğini yazar; Develi Kaymakamlığı yalnız ilçesindeki kurumları anar; NK m.199’daki herhangi il ya da ilçe kuralı noter işlemine özgüdür, idari belgede ortak uygulama doğrulanmadı. Adli sicil kaydı, mahkeme kararı ve nüfus kayıt örnekleri e-Apostil sistemindeki altı belge türü arasındadır; Türk elektronik belgesinin Moğolistan’da kabul edilip edilmediği bu sitede doğrulanmadı ve belgeyi alacak Moğol kurumuna sorulur. Şerhli belge Dışişleri Tasdik Birimi’ne götürülmez ve Moğolistan temsilciliğinden geçmez. Moğolistan, ETS 063, CIEC 16 ve CIEC 17’ye katılmamıştır; nüfus belgelerinde formül muafiyeti yoktur ve her belge şerh ister.
Moğolca çeviri ve Moğolistan için kontrol edilmeyenler
Moğolistan kurumlarının Moğolca mı İngilizce mi çeviri istediği bu sitenin taramasında doğrulanmadı; belgeyi alacak kuruma sorulur. Türkiye’de yapılan çeviri noter onayından geçer ve noter onayına ayrıca apostil alınır; apostil çevirinin doğruluğunu değil noterin imzasını doğrular. Moğolistan’dan gelen belgenin Türkçe çevirisinde elektronik şerhin yeri kaynaklarda yazmaz ve belgeyi alan Türk kurumuna sorulur. Kontrol edilmeyen noktalar şunlardır: kâğıt apostilin Eylül 2025 sonrasında sürüp sürmediği, makam kaydındaki adres bilgisinin güncelliği, Türk e-Apostil belgesinin Moğolistan’daki kabul biçimi ve çeviri dili. Tercüme bürosunun işi metni aktarmaktır; şerhi basmaz ve Moğol kurumunun kararını öngörmez.