Bu sayfa Libya zincirini şirket belgeleri üzerinden anlatır: müteahhitlik ve tedarik sözleşmeleri için imza sirküleri, yetki belgesi, ticaret sicil kaydı, faaliyet belgesi ve vekâletname. Bu belgeler ya bir noter işleminden doğar ya da noter onaylı suretle zincire girer. Bu sayfa şirket belgesinin Libya zincirine nereden girdiğini, valilik tasdikinin apostilden neden farklı olduğunu ve Libya’dan gelen belgenin Türkiye yolunu anlatır.
Libya için neden apostil alınmaz
HCCH durum tablosunda Libya satırı yoktur; Libya, Lahey Konferansı üyeleri arasında da sayılmaz ve Adalet Bakanlığı listesinde geçmez. Libya makamı apostil vermez ve Türk apostilini tanımak zorunda değildir. Türkiye ile Libya arasında ETS 063, CIEC 16 ya da CIEC 17 gibi tasdiki kaldıran bir rejim de bulunmaz. Dolayısıyla Libya hedefli belge Dışişleri metnindeki tasdik zinciriyle gider: çeviri, noter, valilik ya da kaymakamlık tasdiki ve Dışişleri Tasdik Birimi. Yanlışlıkla apostil basılmış belge Dışişleri Tasdik Birimi’nde işlem görmez; Bakanlığın metni apostil edilmiş evrakın tasdik edilemediğini açıkça yazar.
İmza sirküleri ve yetki belgesi: noterden başlayan zincir
İmza sirküleri ve vekâletname zaten noter belgesidir; bunlar için ayrı bir noter onayı gerekmez, belge doğrudan noterin imzasıyla zincire girer. Ticaret sicil kaydı ve faaliyet belgesi ise ticaret odası ya da sicil müdürlüğü belgesidir; bunların noter onaylı sureti çıkarılır ya da çevirisi noterde onaylanır ve zincir bu noter işlemi üzerinden kurulur. Her iki hâlde de ikinci halka belgenin düzenlendiği yerin valiliği ya da kaymakamlığıdır, üçüncü halka Dışişleri Bakanlığı Tasdik Birimi’dir, dördüncü halka Libya’nın Türkiye’deki temsilciliğidir. Bu tasdik yeri Dışişleri’nin tarihsiz bilgilendirme metnine dayanır; Noterlik Kanunu m.199’un 2024’teki değişikliğinin bu tasdiki de kapsayıp kapsamadığı bu sitenin taramasında doğrulanmadı.
Valilik tasdiki ile apostil şerhi arasındaki fark Libya dosyasında
Aynı valilik ya da kaymakamlık iki ayrı zincirde görev alır: Sözleşme ülkeleri için apostil şerhini verir, Dışişleri metnindeki tasdik zincirinde ise ikinci halkadır. Apostil Sözleşmenin öngördüğü tek formalitedir; tasdik zincirindeki mülki amirlik tasdiki ise Dışişleri Tasdik Birimi’nin onayıyla devam eder. İki işlemin biçimsel farkını anlatan bir kaynak bu sitenin taramasında bulunmadı. Libya dosyasında kaymakamlık memuruna hedef ülkenin Libya olduğu açıkça söylenir; şerh formu bir kez basıldıktan sonra bu sitenin taramasında geri alınmasına ilişkin resmî bir usul bulunmadı.
Libya’dan gelen belgede iki seçenek
Libya’da düzenlenmiş bir şirket belgesi, evlilik kaydı ya da diploma Türkiye’ye Dışişleri metnindeki iki yöntemden biriyle gelir. Belge Libya’dayken oradaki T.C. temsilciliğinde tasdik ettirilir; ya da Türkiye’ye tasdiksiz gelmişse Libya’nın Türkiye’deki temsilciliğinde onaylatılır ve bu onay temsilcilik Ankara’daysa Dışişleri Bakanlığı’nda, başka bir ildeyse o ilin valiliğinde tasdik edilir. Türk kurumu belgeyi noter onaylı Türkçe çevirisiyle işleme alır; çeviri tasdik zinciri tamamlandıktan sonra yapılır, tasdik sayfalarının da çevrilmesini isteyip istemediğini aynı kurum bildirir. Libya belgesinde apostil şerhi aranmaz.
Libya temsilciliği için elde olmayan bilgiler
Bu sitede Libya temsilciliğinin tasdik usulü, istediği ek belgeler, işlem süresi ve ücreti araştırılmadı. Libya kurumlarının Türkiye’de yapılmış Arapça çeviriyi kabul edip etmediği, çeviriyi kendi ülkelerinde yaptırmayı isteyip istemediği ve şirket belgelerinde ek bir oda onayı arayıp aramadığı da doğrulanmadı. Bu sorular belgeyi alacak Libya kurumuna ve temsilciliğe yöneltilir; yanıt yazılı alınır.
Arapça çeviri Libya zincirinde ilk halka
Çeviri Türkiye’de yapılacaksa zincirin başındadır: yeminli tercüman belgeyi Arapçaya çevirir, çeviri noterde onaylanır ve valilik, Dışişleri, temsilcilik onayları bu noter onayının üzerine dizilir. İmza sirküleri gibi zaten noter belgesi olan evrakta çeviri ayrı bir noter işlemi olarak eklenir ve zincir çevirinin noter onayından başlar. Libya kurumu çeviriyi kendi tarafında yaptıracaksa Türk tarafında kalan formaliteler o kuruma sorulur. Tercüme bürosu metni aktarır; sözleşmenin Libya’da geçerli olup olmayacağına ilişkin hukuki görüş vermez ve tasdik zincirini kendisi yürütmez.