Irak’a giden Türk belgesi için apostil diye bir seçenek yoktur; Irak’ın HCCH durum tablosunda satırı bulunmaz ve Türkiye ile Irak arasında tasdiki kaldıran başka bir sözleşme de yoktur. Bu sayfa doğru sırayı, sıranın neden bu olduğunu ve Irak belgesinin Türkiye’ye nasıl geldiğini anlatır.
Neden apostil değil
Apostil, yalnız Sözleşme listesindeki devletler arasında geçerli bir şerhtir. Irak HCCH tablosunda yer almadığı için Irak makamının apostili tanıma yükümlülüğü yoktur. Dışişleri Bakanlığı Tasdik Birimi’nin metni bu noktada kesindir: apostil edilmiş evrak Bakanlıkça tasdik edilemez. Yani apostil alınmış bir belge Tasdik Birimi halkasından geçemez. Irak’ın HCCH üye listesinde de bulunmaması, üyelik tartışmasını bile gereksiz kılar.
Beş halka sırayla
Zincir çeviriyle başlar: belge Irak makamının istediği dile yeminli tercümanca çevrilir ve çeviri noterde onaylanır. İkinci halka mülki amirliktir: belgenin düzenlendiği yerin valiliği ya da kaymakamlığı noterin imzasını tasdik eder; bu halka apostil değil, Dışişleri metnindeki tasdik zincirinin parçasıdır. Bu tasdik yeri Dışişleri’nin tarihsiz bilgilendirme metnine dayanır; Noterlik Kanunu m.199’un 2024’teki değişikliğinin bu tasdiki de kapsayıp kapsamadığı bu sitenin taramasında doğrulanmadı. Üçüncü halka Dışişleri Bakanlığı Tasdik Birimi’dir; birim mülki amirliğin imzasını onaylar. Son halka Irak’ın Türkiye’deki temsilciliğidir; bu adım Dışişleri metninde yazmaz, hedef ülkenin kendi isteğinden doğar. Halkalar yer değiştiremez, çünkü her halka bir öncekinin imzasını tanır.
Yanlışlıkla apostil alınmışsa
Kaymakamlık, belge sahibi “Irak” dediği hâlde apostil basmış olabilir. Dışişleri metnine göre böyle bir evrak Tasdik Birimi’nde tasdik edilemez. Şerhin bir kez konduktan sonra geri alınıp alınamayacağı ve dosyanın bundan sonra hangi belgeyle yeniden kurulacağı hakkında bu sitenin taramasında resmî bir kaynak yoktur; bu soru işlemi yapacak makama yöneltilir.
Irak’tan Türkiye’ye gelen belge
Irak’ta düzenlenmiş bir belge, örneğin diploma, evlenme kaydı ya da vekâletname, Türkiye’ye iki yoldan biriyle gelir. Belge ya Irak’taki T.C. temsilciliğinde tasdik ettirilir ya da Irak’ın Türkiye’deki temsilciliğinde tasdik ettirildikten sonra, temsilcilik Ankara’daysa Dışişleri Bakanlığı’nda, başka bir ildeyse o ilin valiliğinde onaylanır. Hangi yolun seçileceği belgenin nerede olduğuna bağlıdır: belge Irak’taysa birinci, Türkiye’ye gelmişse ikinci yol daha kısadır. Tasdik zinciri tamamlanmış belge Türk kurumuna noter onaylı Türkçe çevirisiyle sunulur.
Temsilcilik usulü ve çevirinin yeri
Irak temsilciliğinin tasdik usulü, istediği belgeler, süresi ve ücreti bu sitede araştırılmadı; bu bilgiler doğrudan temsilcilikten alınır. Irak makamlarının Türkiye’de yapılmış Arapça çeviriyi kabul edip etmediği ya da çeviriyi kendi ülkesinde yaptırmayı isteyip istemediği de doğrulanmadı. Çevirinin zincirdeki yeri bu belirsizlikten etkilenmez: Türkiye’de yapılacaksa her zaman ilk halkadır, çünkü valilik, Dışişleri ve temsilcilik onayları çevirinin noter onayı üzerine dizilir. Onaylar alındıktan sonra eklenen çevirinin zincirde nasıl karşılanacağını Dışişleri metni söylemez; bu yüzden çeviri dili baştan belgeyi alacak kuruma sorulur.