Etiyopya dosyasında çeviri dili sorusu zincirin başında sorulur. Dışişleri metni apostil edilmeyecek belgede ilk aşamayı “ilgili ülkenin diline çevrilmesi” diye tanımlar; Etiyopya’da bu dil Amharca mıdır, yoksa belgeyi alacak kurumun kabul ettiği İngilizce mi? Yanıt zincirin nerede başlayacağını belirler. Etiyopya’ya giden Türk belgesine örnek olarak yatırım ve öğrenim dosyaları verilebilir: şirket yetki belgesi, imza sirküleri, diploma. Bu sayfa dil kararının zinciri nasıl şekillendirdiğini anlatır.
Etiyopya için tabloda satır, üye listesinde ad yok
HCCH durum tablosunda Etiyopya satırı açılmamıştır ve Etiyopya, Lahey Konferansı üyeleri arasında da bulunmaz. Etiyopya hedefli belge bu yüzden apostil şerhiyle değil, valilik ya da kaymakamlık tasdikinden Dışişleri Tasdik Birimi’ne uzanan zincirle gider. Etiyopya, ETS 063, CIEC 16 ve CIEC 17 sözleşmelerine de katılmamıştır; doğum ya da evlenme kaydı için çok dilli formül yolu yoktur. Yanlışlıkla apostil basılmış belge Tasdik Birimi’nde işlem görmez.
Amharca yeminli tercüman: Etiyopya zincirinde ilk halka
Çeviri Türkiye’de Amharcaya yapılacaksa zincir bir Amharca yeminli tercümanla açılır; tercüman çevirisini noter önünde imzalar ve noter bu imzayı onaylar. Bir noterlikte yemin zaptı bulunan Amharca tercümanın nerede olduğu belge sahibinin araştıracağı bir konudur ve bu sitede ölçülmedi. Valilik ya da kaymakamlık noterin imzasını, Dışişleri mülki amirliğin imzasını tasdik eder; hiçbir halka çevirinin doğruluğuna bakmaz. Amharca çeviri zincire sonradan eklenirse daha önce alınmış onayların durumu Dışişleri’nin metninde yazmaz; hangi dilin istendiği ilk halkadan önce Etiyopya kurumuna sorulur.
Yatırım ve öğrenim belgesi Etiyopya’ya: noterden Tasdik Birimi’ne
Şirket dosyasında imza sirküleri ve vekâletname zaten noter belgesidir; bunlar için ayrı bir noter onayı aranmaz, belge doğrudan noterin imzasıyla ikinci halkaya geçer. Ticaret sicil kaydı ve faaliyet belgesi ise noter onaylı suretle ya da çevirinin noter onayıyla zincire girer. Öğrenim dosyasında diploma tek nüshaysa noter sureti kullanılır. Her belge için sıra aynıdır: noter, belgenin düzenlendiği yerin valiliği ya da kaymakamlığı, Dışişleri Tasdik Birimi ve sonunda Etiyopya temsilciliği. Bu tasdik yeri Dışişleri’nin tarihsiz bilgilendirme metnine dayanır; Noterlik Kanunu m.199’un 2024’teki değişikliğinin bu tasdiki de kapsayıp kapsamadığı bu sitenin taramasında doğrulanmadı.
Etiyopya belgesi Türkiye’de: Amharca aslın Türkçe çevirisi
Etiyopya’da düzenlenmiş bir belge Türkiye’ye Dışişleri metnindeki iki yoldan biriyle gelir: belge Etiyopya’dayken oradaki T.C. temsilciliğinde tasdik ettirilir, ya da Türkiye’de Etiyopya temsilciliğinde onaylatılıp bu onay Dışişleri Bakanlığı’nda veya temsilciliğin bulunduğu ilin valiliğinde tasdik edilir. Etiyopya temsilciliğinin hangi ilde olduğu bu sitede doğrulanmadı. Türk kurumu belgeyi tasdik zinciri bittikten sonra noter onaylı Türkçe çeviriyle işleme alır; Amharca belgenin çevirisi için Amharca yeminli tercüman burada da gerekir; tasdik kayıtlarının çeviriye alınıp alınmayacağına belgeyi alan kurum karar verir.
Etiyopya temsilciliği ve dil tercihi: bu sitede açık kalanlar
Etiyopya temsilciliğinin tasdik usulü, aradığı belgeler, işlem süresi ve harcı bu sitenin kapsamına alınmadı; bunlar temsilciliğin kendisinden öğrenilir. Etiyopya kurumlarının Amharca mı İngilizce mi çeviri istediği ve çevirinin Türkiye’de yapılmasını kabul edip etmediği doğrulanmadı; kurum çeviriyi Etiyopya’da yaptıracaksa Türk tarafında kalan formaliteler de ona sorulur. Bu belirsizlik çevirinin yerini değiştirmez: Türkiye’de yapılan çeviri her zaman ilk halkadır, Etiyopya’dan gelen belgede ise son halkadır. Tercüme bürosu Amharca ya da İngilizce metni aktarır; Etiyopya kurumunun belgeyi kabul edip etmeyeceğini değerlendirmez ve tasdik halkalarını kendisi yürütmez.