Burundi, katılması dört Avrupa devletinin itirazıyla karşılanmış bir ülkedir; Türkiye bu dört devlet arasında yoktur. Bu sayfa A** işaretinin Burundi kaydındaki anlamını, itirazların Türk dosyasında yalnız üçüncü ülke belgesiyle görünen etkisini, şerh yetkisinin tek bir genel direktörde toplanmasını, 2015’ten beri güncellenmemiş makam sayfasını ve çevirinin yerini anlatır.
Burundi kaydında A** ve dört Avrupa itirazı
Burundi katılma belgesini 10 Haziran 2014’te tevdi etti; HCCH durum tablosundaki tarih 13 Şubat 2015’tir ve satır A** işaretini taşır. HCCH bildirim sayfasına göre Avusturya, Almanya, Çekya ve Polonya katılmaya itiraz etti. Bu sitenin veri kaydında dört itirazdan geri çekilmiş olanı görünmez. Türkiye itiraz etmedi; HCCH tam raporunda Türkiye ile Burundi arasında istisna yoktur ve iki ülke arasındaki tarih Burundi’nin kendi tarihidir. Burundi de başka bir devletin katılmasına itiraz etmemiştir. Burundi, Lahey Konferansı üyeleri arasında yer almaz; üyelik listesi ile Sözleşme tablosu ayrı kayıtlardır.
Avusturya, Almanya, Çekya ve Polonya belgesi Burundi’de
İtiraz Türk belgesine dokunmaz; etkisi, Türkiye’de yaşayan birinin itiraz eden dört devletten birinde düzenlenmiş belgeyi Burundi’de kullanması gerektiğinde görülür. Sözleşme m.12/2’ye göre katılma, itiraz etmeyen devletlerle ilişkide geçerlidir; bu yüzden bir Alman ya da Polonya belgesinin apostili Burundi makamı önünde Sözleşme şerhi olarak işlemez ve ters yönde Burundi belgesi de bu dört ülkeye apostille gitmez. O dosyalarda hangi onay yolunun işlediği bu sitenin konusu değildir ve araştırılmadı. Türk belgesinin Burundi’deki durumu yukarıdaki kutuda yazılıdır; dört itiraz bu duruma dokunmaz.
Bujumbura’da tek makam: protokol, konsolosluk ve hukuk işleri
HCCH makam sayfasına göre Burundi’de şerh yetkisi Dış İlişkiler ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığı’ndadır ve bakanlık içinde tek bir makama, Protokol ile Konsolosluk ve Hukuk İşleri Genel Direktörü’ne verilmiştir; adres Bujumbura’dır. Kayıt yetkiyi bir birime değil genel direktörlük unvanına bağlar. Belge türüne göre ayrılan ikinci bir makam ya da başka bir şehirde ofis kayıtta görünmez. Burundi’den gelen diploma, doğum kaydı ya da noter belgesinde Türk kurumunun karşılaşacağı şerh bu makamın şerhidir. Ücret bilgisi HCCH sayfasında yoktur ve veri kaydı bunu doğrulanamayan olarak işaretler.
2015’ten beri güncellenmeyen Burundi makam sayfası
Burundi makam sayfasının son güncelleme tarihi 7 Eylül 2015’tir, yani Sözleşmenin Burundi bakımından işlemeye başlamasından yaklaşık yedi ay sonrası. O tarihten bu yana bakanlığın adı, direktörlüğün yapısı ya da şerhi imzalayan makam değişmişse bu değişikliğin HCCH’ye bildirilip bildirilmediği bu sitede doğrulanmadı. HCCH e-APP tablosunda (13 Ağustos 2026) Burundi için elektronik apostil ya da çevrimiçi kayıt bilgisi yoktur. Bu yokluk, Burundi’de hiçbir elektronik hizmet olmadığını göstermez; yalnız HCCH’ye bildirilmiş bir tarih ve adres bulunmadığını gösterir. Burundi şerhinin nasıl sorgulanacağı bu sitenin taramasında bulunamadı.
Burundi’de kullanılacak Türk belgesi ve barkodlu çıktı
Burundi makamı Türk belgesinde apostil aradığında şerh Türkiye’de alınır: idari belgede ve her noterlik işleminde valilik ya da kaymakamlık, adli belgenin aslında ağır ceza mahkemesi bulunan merkezlerdeki adalet komisyonu başkanlığı. e-Devlet’ten alınmış barkodlu bir çıktıya fiziki apostil konmaz; böyle bir belge zincire kurumun ıslak imzalı tasdikiyle ya da noterin “aslı gibidir” onayıyla girer. Adli sicil kaydı ve nüfus kayıt örneği gibi altı belge türünde e-Apostil yolu vardır ve başvuru belge sahibinin kendi e-Devlet hesabından yapılır. Burundi kurumlarının Türk elektronik belgesini nasıl karşıladığı doğrulanmadı. Burundi için şerhlenen belge Dışişleri’nde ayrıca tasdik edilmez. Burundi, ETS 063, CIEC 16 ve CIEC 17 sözleşmelerine katılmamıştır.
Burundi dosyasında çeviri: karar belgeyi alan kurumda
Burundi kurumlarının Türk belgesinin hangi dile ve hangi onayla çevrilmesini istediği bu sitenin taramasında bulunamadı; belgeyi alacak kurum bunu bildirir. Türkiye’de yapılan çeviri noter onayıyla zincire girer; noter onayı ayrıca şerh alır ve bu şerh çeviri metnine değil noterin imzasına, sıfatına ve mührüne güvence verir. Burundi’den gelen belgenin Türkçe çevirisinin şerhi kapsayıp kapsamayacağına belgeyi alan Türk kurumu karar verir. Açık noktalar: dört itirazın bugünkü durumu, makam sayfasının 2015’ten sonraki doğruluğu, şerh ücreti ve sorgulama yolu. Tercüme bürosu metni aktarır; bir itirazın somut dosyaya etkisi hakkında görüş bildirmez.