Botsvana’da apostil yetkisi bir bakanlığa ya da müdürlüğe değil, unvanı sayılan kişilere verilmiştir ve liste sonradan yapılacak atamalara da açıktır. Bu sayfa bu makam sahibi modelini, District Commissioner ve alt mahkeme şerhinin Türk kurumu için ne anlama geldiğini, Türkiye’nin kendi makam kaydıyla benzerliğini, halefiyet kaydındaki tarihleri ve çevirinin yerini anlatır.
Botsvana’da şerh bir kuruma değil unvanlara bağlı
HCCH makam sayfası (19 Ocak 2022 güncellemesi) Botsvana için bir kurum adı vermez; yetkiyi unvanlarla sayar: bakanlıkların Permanent Secretary’leri, Yüksek Mahkeme’nin yazı işleri müdürü (Registrar of the High Court), District Commissioner’lar ve birinci sınıf alt mahkemelere başkanlık eden kişiler. Buna Cumhurbaşkanının Resmî Gazete ilanıyla atadığı kişiler eklenir. Botsvana’dan gelen bir şerhteki imza, bu unvanlardan birini taşıyan kişiye ait olabilir; hangi belgenin hangi unvana gittiğini HCCH özeti ayırmaz ve bu sitede doğrulanmadı.
Botsvana şerhini veren unvan ve şerhin doğruladığı şey
Listede merkezî unvanların, Permanent Secretary ve Registrar’ın yanında District Commissioner ve alt mahkeme gibi unvanlar da vardır; bu unvanları taşıyanların nerede görev yaptığı ve kaç kişi olduğu HCCH özetinde yazmaz. Türk kurumu bakımından iki ayrı soru vardır. Birincisi şerhi kimin verdiğidir: Botsvana’da bu, listedeki unvanlardan birini taşıyan kişidir. İkincisi şerhin neyi doğruladığıdır: Sözleşme m.5’e göre apostil, belgedeki imzanın doğruluğunu, belgeyi imzalayanın sıfatını ve mühür ya da damgayı doğrular; belgenin içeriği bu doğrulamanın dışındadır. Şerh, belgeyi imzalayanın ya da belgeyi getiren kişinin isteği üzerine verilir.
Resmî Gazete ilanıyla genişleyen Botsvana listesi
Botsvana kaydının son kalemi açık uçludur: Cumhurbaşkanı Resmî Gazete ilanıyla başka kişileri de şerh yetkilisi yapabilir. HCCH sayfasındaki liste bu yüzden kapalı bir liste değildir; ilanla atanmış kişilerin adları HCCH özetinde yer almaz ve bu sitede izlenmedi. Bir Botsvana şerhinde listede adı geçmeyen bir unvan görülürse bu, ilanla yapılmış bir atama olabilir; bunun nasıl doğrulanacağı bu sitenin taramasında bulunamadı. HCCH e-APP tablosunda (13 Ağustos 2026) Botsvana için elektronik apostil ya da çevrimiçi kayıt bilgisi yoktur; ücret bilgisi de HCCH sayfasında yer almaz.
Vali, kaymakam, Permanent Secretary: iki ülkenin makam kaydı
Türkiye’nin HCCH kaydı da yetkiyi unvanlarla anlatır: idari belgelerde illerde (in provinces) Governor, Head Official of the District ve Chief Secretary, “towns” için Head Official of the District; adli belgelerde ağır ceza mahkemesi bulunan yerlerdeki adalet komisyonu başkanlıkları. Botsvana makamı Türk belgesinde apostil aradığında şerh bu makamlardan birinden alınır: idari belge ve her noterlik işlemi için valilik ya da kaymakamlık, mahkeme kararının aslı için adalet komisyonu başkanlığı. Noter işleminde 30 Kasım 2024’ten beri herhangi bir il ya da ilçe seçilebilir. Apostilli Türk belgesi Dışişleri’nde ayrıca tasdik edilmez. Botsvana, ETS 063, CIEC 16 ve CIEC 17 sözleşmelerine katılmamıştır; nüfus belgelerinde CIEC muafiyeti işlemez.
1965 uzatması, 1966 yürürlüğü, 1968 bildirimi
HCCH bildirim sayfasına göre Sözleşme, Birleşik Krallık’ın 24 Şubat 1965’te yaptığı uzatmayla Botsvana topraklarına uygulanıyordu. Bağımsızlıktan sonra Botsvana halefiyet bildiriminde bulundu; HCCH tablosu bildirimin tarihini 16 Eylül 1968, yürürlüğü ise 30 Eylül 1966 olarak gösterir, çünkü halefiyette yürürlük bağımsızlık tarihine geri yürür. Türk dosyası için iki tarih arasındaki fark sonuç doğurmaz: Türkiye 29 Eylül 1985’te bağlandığında Botsvana zaten kayıtlıydı ve iki ülke arasındaki ilişki o gün başladı. Aralarında itiraz kaydı yoktur.
Botsvana dosyasında çeviri ve açık kalanlar
Botsvana kurumlarının Türk belgesi için hangi dilde ve kimin onayıyla çeviri istediği bu sitenin taramasında bulunamadı; belgeyi alacak kurum belirler ve soru zincire başlamadan sorulur. Türkiye’de yapılan çeviri noter onayından geçer, noter onayı valilik ya da kaymakamlıktan şerh alır ve şerh noterin imzasını doğrular, çevirinin doğruluğunu değerlendirmez. Botsvana’dan gelen belgenin Türkçe çevirisinde şerhin de yer alıp almayacağını belgeyi alan Türk kurumu belirler. Açık kalanlar: makam sahipleri arasındaki belge dağılımı, ilanla atanmış yetkililer, ücret ve sorgulama yolu. Tercüme bürosu metni aktarır; şerhi hangi yetkilinin vereceğine karışmaz.