Belarus’un HCCH tablosundaki satırı diğer ülkelerden farklı okunur: satırda katılma ya da onay değil, halefiyet kaydı vardır ve yürürlük sütunundaki tarih tablodaki bildirim tarihinden öncedir. Zincirin biçimi yukarıdaki kutuda veriden okunur; bu sayfa kutunun söylemediği ayrıntıları anlatır: halefiyet kaydı, belge türüne göre değişen dört makam, elektronik apostilin yokluğu ve Belarus’un Kosova itirazı.
Halefiyet kaydı: 16 Haziran 1992 bildirimi, 31 Mayıs 1992 yürürlüğü
HCCH durum tablosunda Belarus satırı “Su” işaretini taşır; bu, Sözleşmeye katılma yoluyla değil, SSCB’nin halefi olarak bildirimde bulunma yoluyla bağlanıldığını gösterir. Tablodaki tarih 16 Haziran 1992’dir; yürürlük sütunu ise 31 Mayıs 1992’yi gösterir. Yürürlüğün bildirimden önce olması bir yazım hatası değildir: halefiyet bildirimlerinde yürürlük, devletin bağımsızlık ya da ayrılma tarihine geri yürür. Türkiye ile Belarus arasında itiraz kaydı yoktur; iki ülke arasındaki tarih de halefiyet tarihidir. 1992’den önce SSCB döneminde düzenlenmiş belgelerde hangi kuralın uygulandığı bu sitenin taramasında doğrulanmadı.
Belarus’ta dört makam: belge türü adresi seçer
HCCH makam sayfası (19 Ocak 2022 güncellemesi) Belarus’ta apostil yetkisini belge türüne göre dörde böler. Mahkeme belgeleri ve noter işlemleri için Adalet Bakanlığı ile bölge adalet idareleri yetkilidir; eğitim belgeleri için Eğitim Bakanlığı; devlet arşivlerinden çıkan belgeler için Arşiv ve Kayıt Yönetimi Dairesi; geri kalan her belge için Dışişleri Bakanlığı. Belarus’tan gelen bir belgede şerhi basan makamın belge türüyle uyumlu olması beklenir: diploma üzerinde Eğitim Bakanlığı, noter vekâletnamesinde adalet idaresi, kalan belgelerde veri kaydındaki dağılıma göre Dışişleri. Ücret HCCH sayfasında yazmaz; veri kaydı bunu doğrulanamayan olarak işaretler ve bu sayfada da yazılmaz.
Belarus diploması ve Eğitim Bakanlığı apostili
Belarus’ta diploma ve transkript gibi eğitim belgelerinin şerhi Eğitim Bakanlığı’ndan gelir; bu, HCCH’ye bildirilmiş dört makamdan biridir. Aynı kişinin doğum kaydı ise başka makamdan şerh taşıyabilir; tek dosyada iki farklı makamın apostilinin bulunması Belarus’un makam düzeninden doğar. Apostilli Belarus belgesi için ayrıca Dışişleri tasdiki ya da T.C. temsilciliği onayı aranmaz.
1968 Avrupa Sözleşmesi dışında: Belarus konsolosluk belgesi
Belarus, Avrupa Konseyi’nin 1968 tarihli ETS 063 Sözleşmesi’ne katılmamıştır; Avrupa Konseyi tablosundaki yirmi sekiz devlet arasında adı geçmez. Bunun pratik sonucu konsolosluk belgelerinde görülür: Belarus’un Türkiye’deki temsilciliğinde düzenlenen bir belge Türk makamı önünde ETS 063 muafiyetinden yararlanmaz. Apostil Sözleşmesi de diplomasi ve konsolosluk belgelerini m.1 ile kapsam dışı bırakır; bu belgeler için hangi yolun işlediği belgeyi alacak Türk kurumuna sorulur ve bu sitede doğrulanmadı. CIEC 16 ve CIEC 17’ye de katılmadığından Belarus’a giden Türk nüfus belgesinde çok dilli formül muafiyeti yoktur.
Belarus’un Kosova itirazı ve e-APP kaydının yokluğu
HCCH tam raporunda Belarus, Kosova’nın katılmasına itiraz eden devletler arasında sayılır; Belarus ile Kosova arasında Sözleşme uygulanmaz. Türk belgesi bu itirazdan etkilenmez; itiraz yalnız Kosova belgesinin Belarus’a ya da Belarus belgesinin Kosova’ya gittiği üç ülkeli dosyada işler. HCCH e-APP tablosunda (13 Ağustos 2026) Belarus satırı yoktur: ne elektronik apostil ne çevrimiçi kayıt bildirilmiştir. Bu sitede bir Belarus doğrulama adresi verilmez.
Rusça ya da Belarusça çeviri: Belarus dosyasında sıra ve bilinmeyen ücret
Belarus belgeleri Rusça ya da Belarusça düzenlenmiş olabilir; Türk kurumu her iki dilde de noter onaylı Türkçe çeviri ister; apostil sayfasının çeviriye alınıp alınmayacağı yine o kurumun kararıdır. Türk belgesi Belarus’a giderken hangi dilde çeviri istendiği bu sitenin taramasında doğrulanmadı; Türkiye’de yapılan çevirinin noter onayına valilik ya da kaymakamlıktan ayrıca apostil alınır, mahkeme kararının aslı ise adli yargı adalet komisyonu başkanlığından şerh alır. Altı belge türü için e-Apostil seçeneği vardır; Belarus makamının elektronik Türk belgesini kabul biçimi doğrulanmadı. Doğrulanmayan diğer noktalar Belarus makamlarının ücreti ve SSCB dönemi belgelerinin muamelesidir. Tercüme bürosu bu dosyada metni aktarır; makam seçimini ve kabul kararını Belarus makamı verir.