Afganistan dosyalarına örnek olarak öğrenim ve nüfus işlemleri verilebilir: Afganistan’da alınmış lise diplomasının Türk üniversitesine kayıt için denkliği, doğum kaydının nüfus işlemine sunulması, evlenme kaydının aile kütüğüne işlenmesi. Afganistan’ın HCCH durum tablosunda satırı olmadığından bu belgeler apostil şerhiyle değil tasdik zinciriyle işleme girer. Bu sayfa gelen belgede iki tasdik yolunu, çevirinin kapsamını ve belge dili sorusunu anlatır.
Afganistan satırı yok, üyelik yok: ne anlama gelir
HCCH durum tablosunda Afganistan için satır açılmamıştır ve Afganistan, Lahey Konferansı üyeleri arasında da yer almaz. İki yokluğun Türk kurumundaki karşılığı basittir: Afganistan belgesinde apostil şerhi aranmaz ve Türk belgesine Afganistan için apostil alınmaz. Afganistan, ETS 063, CIEC 16 ve CIEC 17 gibi tasdiki kaldıran sözleşmelere de katılmamıştır; nüfus belgeleri için çok dilli formül ya da muafiyet yolu yoktur. Bütün belgeler, türü ne olursa olsun, konsolosluk tasdiki zincirinden geçer.
Öğrenim belgesi Kabil’den Türkiye’ye: denklik dosyasında sıra
Afganistan diploması Türkiye’ye Dışişleri metnindeki iki yoldan biriyle gelir. Birinci yolda belge Afganistan’dayken oradaki T.C. temsilciliğinde tasdik ettirilir. İkinci yolda belge Türkiye’ye getirilir, Afganistan’ın Türkiye’deki temsilciliğinde onaylatılır ve bu onay, temsilcilik Ankara’daysa Dışişleri Bakanlığı’nda, başka bir ildeyse o ilin valiliğinde tasdik edilir. Afganistan temsilciliğinin bulunduğu il ve hangi işlemleri yaptığı bu sitede doğrulanmadı. Denklik dosyasını alan kurum, belgeyi bu tasdiklerle ve noter onaylı Türkçe çeviriyle işleme alır; çeviri tasdikten önce yapılmışsa tasdik sayfaları çeviride görünmez.
Doğum ve evlenme kaydında Türkçe çeviri kimin imzasını kapsar
Nüfus müdürlüğüne sunulan Afganistan doğum ya da evlenme kaydında T.C. temsilciliğinin ya da Afganistan temsilciliği ile Dışişleri’nin tasdik kayıtlarının da çevrilip çevrilmeyeceğini nüfus müdürlüğü belirler. Çevirmen çevirinin altına imzasını noter önünde atar; noter çevirmenin imzasını onaylar, belgenin içeriğini ya da Afganistan makamının imzasını doğrulamaz. Bu ayrım önemlidir: yalnız çevirisi noter onaylı, kendisi tasdiksiz bir kayıt nüfus işlemine giremez, çünkü Afganistan makamının imzasını doğrulayan bir halka dosyada yoktur.
Darice ya da Peştuca belge: yeminli tercüman ve dil sorusu
Afganistan belgeleri Darice ya da Peştuca düzenlenmiş olabilir; bazı öğrenim belgelerinde İngilizce nüsha da bulunur. Türk kurumu hangi dilde olursa olsun noter onaylı Türkçe çeviri ister ve çeviri, belgenin düzenlendiği dilden yapılır. İngilizce nüsha varsa Türk kurumunun onu esas alıp almadığı bu sitede ölçülmedi. Ters yönde, Türk belgesi Afganistan’a giderken kurumun Darice mi, Peştuca mı, İngilizce mi çeviri istediği doğrulanmadı; bu soru belgeyi alacak Afganistan kurumuna zincirden önce sorulur, çünkü Türkiye’de yapılan çeviri zincirin ilk halkasıdır ve dil değişirse bütün onaylar yenilenir.
Türk belgesi Afganistan’a: Tasdik Birimi ve sonrası
Afganistan’a giden bir diploma, adli sicil kaydı ya da vekâletname için Türk tarafında üç onay vardır: çevirinin noter onayı, belgenin düzenlendiği yerin valiliği ya da kaymakamlığının noteri tasdiki ve Dışişleri Tasdik Birimi’nin mülki amirliği onayı. Bu tasdik yeri Dışişleri’nin tarihsiz bilgilendirme metnine dayanır; Noterlik Kanunu m.199’un 2024’teki değişikliğinin bu tasdiki de kapsayıp kapsamadığı bu sitenin taramasında doğrulanmadı. Dördüncü onay Afganistan temsilciliğinindir ve Dışişleri metninde yazmaz. Bu zincire apostilli belgeyle girilmez; apostil basılmış belge Tasdik Birimi’nde işlem görmez.
Afganistan için bu sitenin kapatmadığı sorular
Afganistan temsilciliğinin tasdik işleminde aradığı belgeler, işlem süresi ve harç tutarı bu sitede araştırılmış değildir; bunlar temsilcilikten öğrenilir. Afganistan’daki T.C. temsilciliğinin tasdik hizmetinin hangi belgeleri kapsadığı da bu sitede doğrulanmadı. Afganistan kurumlarının Türkiye’de yapılmış çeviriyi kabul edip etmediği ve hangi dili istediği açık sorulardır. Tercüme bürosunun rolü bu belirsizliklerden bağımsızdır: Darice, Peştuca ya da İngilizce metni Türkçeye, Türkçe metni istenen dile aktarır; tasdik halkalarını kurmaz ve Afganistan makamının kararını öngörmez.