ETS 063, Avrupa Konseyi’nin antlaşma dizisinde 63 numarayı taşıyan sözleşmedir: diplomasi ve konsolosluk memurlarınca düzenlenen belgelerde onay işleminin kaldırılmasına ilişkin 1968 tarihli Avrupa Sözleşmesi. Apostil Sözleşmesi bu belgeleri kapsamının dışında bıraktığı için, katılan devletler arasında konsolosluk belgesinin onaysız geçmesini sağlayan metin budur. Terim üç soruyu birlikte taşır: künye, kapsam ve liste.
Türkiye bakımından künye
Avrupa Konseyi’nin imza ve onay tablosuna göre Türkiye sözleşmeyi 1 Eylül 1980’de imzaladı, 22 Haziran 1987’de onayladı; sözleşme Türkiye için 23 Eylül 1987’de yürürlüğe girdi. Fransa Dışişleri Bakanlığı’nın legalizasyon tablosu da ikinci ekinde Türkiye için aynı günü verir. Aynı tablonun Türkiye satırında diplomatik ve konsolosluk belgeleri sütunu “Dd” koduyla işaretlidir ve bu sütundaki muafiyet 1968 sözleşmesinden gelir. Avrupa Konseyi tablosunda sözleşmenin toplam onay ve katılma sayısı 28’dir.
Kapsam: temsilciliğin düzenlediği belge
Sözleşme bir devletin diplomasi ya da konsolosluk memurlarınca düzenlenen belgeleri konu alır. Apostil Sözleşmesi’nin 1. maddesinin son fıkrası bu belgelere Sözleşmenin uygulanmayacağını söyler; ETS 063 aynı belge sınıfı için katılan devletler arasında onayı kaldırır. Almanya’nın Türkiye temsilciliklerinin sayfası bunu Türk belgeleri yönünden gösterir: Türk diplomatik ya da konsolosluk temsilciliklerinin düzenlediği belgeler Almanya’da ne legalizasyon ne apostil ister.
Hangi liste esas alınır
Sözleşmeye kimin katıldığı sorusunun kaynağı Avrupa Konseyi’nin imza ve onay tablosudur. Tabloda Türkiye’nin yanında şu devletler yer alır: Avusturya, Belçika, Kıbrıs, Çekya, Estonya, Fransa, Almanya, Yunanistan, İrlanda, İtalya, Letonya, Lihtenştayn, Lüksemburg, Malta, Hollanda, Norveç, Polonya, Portekiz, Moldova, Romanya, San Marino, İspanya, İsveç, İsviçre, Ukrayna, Birleşik Krallık ve Rusya Federasyonu. Derince Belediyesi Evlendirme Memurluğu’nun 2022 tarihli kılavuzu da bir liste verir; o listede Kıbrıs, Letonya, San Marino ve Ukrayna yoktur. Kılavuz bir kurumun uygulama belgesidir, antlaşmanın kaydı değildir; iki liste ayrıştığında Avrupa Konseyi tablosu esas alınır.
Terimle karıştırılan iki şey ve bir boşluk
Birincisi Apostil Sözleşmesi’nin kapsam dışı hükmüdür: m.1 son fıkra yalnız apostilin konmayacağını söyler, belgenin nasıl geçeceğini söylemez; o boşluğu ETS 063 ya da tasdik yolu doldurur. İkincisi Dışişleri Bakanlığı’nın anlattığı, yabancı ülkede düzenlenip o ülkenin Türkiye’deki temsilciliğinde onaylanan belgedir; orada belge temsilciliğin kendisinden çıkmaz. Temsilciliğin başka bir makamın belgesine koyduğu onayın da ETS 063 muafiyetine girip girmediği, sözleşmenin metni bu sitenin taramasında okunmadığı için doğrulanamadı.
ETS 063 belgesinde dil
Muafiyet onayı kaldırır, dili değil. Derince kılavuzunun uygulamasında sözleşmeye katılmış devletlerin temsilciliklerince düzenlenen evlenme ehliyet ve doğum belgesi tasdiksiz, ama yabancı dildeyse noter tasdikli Türkçe tercümesiyle işleme alınır. Yurt dışına giden Türk konsolosluk belgesinde de çeviri, belgeyi alan makamın kuralına göre yapılır ve bunu o makam belirler.