HCCH’nin “electronic Apostille Programme” (e-APP) adını verdiği program iki ayrı kavram taşır: e-Apostille ve e-Register. Türkiye’de bunların karşılığı resmî e-Apostil sistemidir. Bu site o sistem değildir; resmî sistem eapostil.gov.tr adresindedir ve bu sayfa yalnız terimleri açıklar.
İki bileşen: e-Apostille ve e-Register
e-Apostille, şerhin kâğıt yerine elektronik imzalı bir dosya olarak düzenlenmesidir; belge elektronik ortamda üretilir, imzalanır ve teslim edilir. e-Register ise yetkili makamın verdiği şerhlerin çevrim içi sorgulanabildiği kayıttır; belgeyi alan yabancı makam şerhin gerçekten o makamdan çıkıp çıkmadığını buradan denetler. İkisi birbirinden bağımsızdır: bir ülke yalnız e-Register kurabilir, yalnız e-Apostille verebilir ya da ikisini birden uygulayabilir. HCCH’nin uygulama tablosu her ülke için ikisini ayrı sütunlarda gösterir.
Madde 7 kaydından çevrim içi sicile
e-Register yeni bir icat değildir. Sözleşmenin 7. maddesi her yetkili makamın verdiği şerhleri sıra numarası, tarih, imzalayan ve sıfatıyla bir kayıt defterine işlemesini ve ilgili kişinin isteği üzerine şerhin kayıtla uyumunu doğrulamasını öngörür. e-Register bu defterin çevrim içi hâlidir. Türkiye’de iki ayrı doğrulama yolu vardır: elektronik şerhler resmî sistemin belge doğrulama sayfasında dosya yüklenerek denetlenir; valilik ve kaymakamlıkların verdiği fiziki şerhler ise e-İçişleri’nin sayfasında sıra numarası, doğrulama kodu ve tasdik tarihiyle sorgulanır. Adalet komisyonlarının verdiği fiziki şerhler için ayrı bir çevrim içi doğrulama yolu bu sitenin taramasında bulunamadı; ama madde 7’nin defteri orada da tutulur. Adliyelerin idarî ve yazı işleri yönetmeliği komisyona tasdik şerhi kaydını zorunlu kılar ve bu kayıt tasdik yılı ve numarasını, imzalayanı, gönderilecek ülkeyi ve çeviri dilini içerir; bu şerhlerde kayıtla karşılaştırma isteği şerhi veren komisyona yöneltilir.
Türkiye’de adı e-Apostil
Resmî sistem apostilin elektronik ortamda yürütülmesini “e-Apostil” diye adlandırır. HCCH tablosu Türkiye için e-Apostille başlangıcını Ocak 2019 olarak gösterir; PTT’nin aracılık yetkisi Posta Hizmetleri Kanunu m.22’ye eklenen hükümle aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Şerhi adli belgede Adalet Bakanlığı, idari belgede İçişleri Bakanlığı uygular; PTT başvuruyu alır, belgeyi nitelikli elektronik sertifikayla imzalar ve teslim eder. Sistem altı belge türü için çalışır: adli sicil kaydı, mahkeme kararı, nüfus kayıt örneği ile doğum, evlenme ve ölüm kayıt örnekleri. Başvuru belge sahibinin kendi e-Devlet hesabından yapılır; giriş bilgileri kişiye özeldir ve bu site onları hiçbir aşamada istemez. Hizmet için PTT’nin belge başına aldığı bir bedel vardır; tutar resmî sayfada yazar.
Doğrulama nasıl çalışır
Türkiye’nin e-Register’ı numara girilerek değil, elektronik belgenin kendisi yüklenerek çalışır: sayfada dosya adı, hash değeri, dosya boyutu ve dosya tipi alanları vardır. Yabancı makamın dosyayı hangi biçimde almak istediği ona sorulur; kâğıda basılmış bir e-Apostil belgesinin nasıl sınanacağı resmî sayfada yazmaz. Kurumun elektronik belgeyi hangi kanaldan almak istediği başvurudan önce sorulur.
Elektronik şerh geri çevrilebilir mi
HCCH’nin 1 Temmuz 2026 tarihli duyurusu, usulüne uygun verilmiş elektronik şerhin yalnızca elektronik biçimde olduğu gerekçesiyle geri çevrilemeyeceğini ve bunun hedef devletin kendi e-Apostille uygulamasından bağımsız olduğunu yazar. Bu bir HCCH yorumudur; tek tek kurumların pratiği ölçülmemiştir. Duyuru çeviriden söz etmez; elektronik şerhli belgenin çevirisinin nasıl hazırlanacağı resmî sistemin sayfalarında da yazmaz ve belgeyi alacak makama ve çeviriyi onaylayacak notere sorulur.