Onaylanmaz. Apostil, Sözleşme’ye taraf bir devletin makamınca verildiğinde Türkiye’de başka bir tasdik istenmeden işleme konur; Dışişleri Bakanlığı’nın tasdik bilgilendirmesi apostil edilmiş evrakın Bakanlıkça tasdik edilemediğini açıkça yazar. Türkiye’de belgeden istenen ek şey tasdik değil, noter onaylı Türkçe çeviridir.
Apostil zaten tasdikin yerine geçer
Sözleşme’nin adı amacını söyler: yabancı resmî belgelerin tasdiki mecburiyetinin kaldırılması. Konsolosluk tasdiki, yani legalizasyon, taraf devletler arasında apostille değiştirilmiştir. Dışişleri’nin metni apostilli evrakın “Apostil Sözleşmesine taraf ülkelerin makamları nezdinde doğrudan işleme koyulabileceğini” belirtir. Bu yüzden apostilli yabancı belgeyi Dışişleri’ne tasdik için götürmenin bir karşılığı yoktur; Bakanlık apostilli evrakı tasdik etmediğini yazar.
Türk kurumu ne ister
İstenen şey çeviridir ve çevirinin nasıl onaylanacağını her kurum kendi listesinde yazar. YÖK denklik başvurusunda diploma ve mezuniyet belgesinin “Türkiye Cumhuriyeti noterleri ya da Türkiye Cumhuriyeti dış temsilcilikleri tarafından onaylanmış Türkçe tercümesi” istenir. Aynı sayfa apostil şartını iki ülke için açıkça yazar: Bulgaristan’dan alınan diploma ve akademik belgelerde hem aslın hem Bulgaristan’da yapılan çevirinin apostil taşıması, Ukrayna’dan alınan diploma ve not dökümlerinde apostil bulunması gerekir. Evlendirme memurluğu örneğinde de yabancı belge, yabancı dildeyse noter tasdikli Türkçe çevirisiyle işleme alınır.
Apostilin de gerekmediği belgeler
Bazı yabancı belgeler apostilsiz gelir ve yine tasdik istenmez. Derince Evlendirme Memurluğu’nun kılavuzuna göre çok dilli doğum ve evlenme ehliyet belgeleri, düzenleyen ülke ilgili CIEC sözleşmesine katılmışsa, tercümesiz ve tasdiksiz kullanılır; öteki Türk kurumlarının çeviri tutumu bu sitede ölçülmedi. Türkiye’deki büyükelçilik ve konsoloslukların düzenlediği belgeler apostil kapsamı dışındadır; düzenleyen devlet 1968 tarihli Avrupa Sözleşmesi’ne katılmışsa tasdik de gerekmez, katılmamışsa belge Dışişleri’nde ya da ilgili ilin valiliğinde tasdik edilir. Türk noterlikleri için ikili anlaşmalar ayrı bir istisna yaratır: Türkiye Noterler Birliği’nin Birleştirilmiş Genelge 25’i Arnavutluk, Avusturya, Gürcistan, Hırvatistan, Kuveyt, Litvanya, Macaristan, Makedonya, Özbekistan, Polonya, Rusya, Tacikistan ve Ukrayna yetkili makamlarınca düzenlenen ya da onaylanan belgelerde tasdik şerhi aranmayacağını, KKTC makamlarının belgesinde de ayrıca konsolosluk onayı gerekmediğini yazar. Listenin kendi içinde de sınırlar vardır: Avusturya için kapsam münhasıran adli makamlara ve dolayısıyla noterliklere sunulacak belgelerdir; Kazakistan belgesinde muafiyet yalnız Türk mahkemeleri nezdinde, Azerbaycan belgesinde yalnız adli makamlar önünde işler. Genelge noterlere yöneliktir; bu muafiyet öteki Türk kurumlarına genellenmez. Hangi ülkenin hangi rejimde olduğu bu sitenin ülke rehberi sayfalarında verilir.
Elektronik apostille gelen belge
HCCH’nin e-APP tablosu apostili elektronik veren ve çevrim içi kayıtta doğrulatan devletleri listeler. Böyle bir belge Türkiye’ye dosya olarak gelir; kurum doğrulamayı o ülkenin e-Register sayfasından yapar. Türk kurumlarının elektronik yabancı apostili kâğıt çıktıdan kabul edip etmediği bu sitenin taramasında ölçülmedi; belge sunulmadan önce kuruma sormak gerekir.
Noterin apostilsiz belgeye bakışı ve açık kalan kural
- Apostilsiz gelen yabancı belgenin çevirisi: Türkiye Noterler Birliği’nin Birleştirilmiş Genelge 23’üne göre resmî merci onayı ya da tasdik şerhi (apostil veya konsolosluk onayı) bulunmayan belge de çevrilebilir, gerekirse durumu açıklayan bir şerh verilir. Çevirinin yapılabilmesi belgenin tasdik gerektirmediği anlamına gelmez: Birliğin Genelge 25’ine göre noter kendi işleminde yabancı belgede, ülke Sözleşmeye tarafsa apostil, değilse o ülkedeki Türk konsolosluğunun onayını arar.
- Sözleşme’ye taraf olmayan bir ülkeden gelen belgede o ülkenin Türkiye’deki temsilciliğinin tasdik usulü: ülke ülke araştırılmadı.
Çeviri Türkiye’de, apostilden sonra
Yabancı belgenin Türkçe çevirisi, apostil o ülkede alındıktan sonra Türkiye’de yapılır; şerh sayfası çevrilecekse çevirmen şerhteki alanları Türkçeye aktarır, bunun gerekip gerekmediğini belgeyi alan Türk kurumu söyler. Çeviriyi noter onaylar; noter onayı için yeminli tercümanın yemin zaptının bulunduğu noterliğe gidilir. YÖK denklikte Türk noterinin ya da Türk dış temsilciliğinin onayladığı çeviriyi, Bulgaristan için ise orada yapılıp Bulgaristan apostilini taşıyan çeviriyi kabul eder; diğer Türk kurumlarının yurt dışında yapılmış çeviriyi kabul edip etmediği bu sitenin taramasında doğrulanmadı. Noter onayı çeviriden sonra gelir; belgenin kabulüne onu alacak kurum karar verir.