Alabilir. Sözleşme’nin 5. maddesi tasdik şerhinin “belgede imzası bulunan veya belgeyi getiren kişinin isteği üzerine” verileceğini söyler; Resmî Gazete’deki İngilizce metinde bu kişi “any bearer”, yani belgeyi elinde tutan herhangi biridir. Masaya gidince karşılaşılan pratik ise birörnek değildir: kimi makam yalnız kimlik ister, kimi noter onaylı vekâletname arar. Aşağıda hangi makamın ne istediği kaynağıyla sıralanıyor.
“Belgeyi getiren kişi” kimdir
Sözleşme metni belgeyi getirenin belge sahibiyle bağını sorgulamaz. Aile üyesi, tercüman, kurye ya da bir büronun çalışanı bu tanıma girer. Sözleşme kimlik ya da vekâlet şartı da koymaz; bu ayrıntıyı her devletin kendi idari pratiği doldurur. Türkiye’de en açık örnek Ankara Valiliği’nin hizmet standardı tablosudur: idari belgeye apostil için belgeyi getiren kişinin T.C. kimlik numaralı kimliği ile telefon numarası yeterli sayılır; getiren yabancıysa pasaport ya da ikamet izni istenir. Tabloda vekâletname sözcüğü geçmez.
Vekâletname arayan kaymakamlık masası
Zile Kaymakamlığı’nın apostil sayfası “şahsen yapılmayan bir başvuru, ilgili şahsın vereceği noter tasdikli vekaletname ile mümkündür” der; şirket adına gelen kişiden ise şirket kimliği ya da şirketçe düzenlenmiş yetki belgesi ister. Ankara tablosuyla yan yana konunca bu örnek şunu gösterir: gitmeden önce ilgili makamın kendi sayfasına ya da hizmet standardı tablosuna bakmak gerekir. Dışişleri Bakanlığı Tasdik Birimi apostil vermez, konsolosluk tasdiki yapar; onun başvuru usulü birimin kendi sayfasında yazar.
Yabancı makam aracıya nasıl bakar
Almanya’nın Türkiye temsilcilikleri apostilin temininde yardımcı olamadıklarını, apostilin “kendiniz ya da yetkili kıldığınız kişi” tarafından alınması gerektiğini yazar. Global Affairs Canada üçüncü taraf hizmet sağlayıcıyla yapılan başvuruyu açıkça kabul eder, ama işlem süresinin doğrudan başvuruyla aynı olduğunu da ekler. Yani yabancı makam aracıyı yasaklamaz; ona öncelik de tanımaz. Bir aracının “resmî makamdan daha hızlı alırız” demesi bu kaynaklarla bağdaşmaz.
e-Apostil’de başkasının başvurması
Resmî e-Apostil sisteminde başvuru e-Devlet girişiyle yapılır; giriş bilgileri kişiye özeldir ve bu site onları hiçbir aşamada istemez. Sistemin arayüzünde “ek kimlik no” adlı bir alan bulunur ve alanın açıklaması, girilmesi istenen kişinin kimlik numarasının yazılmasını söyler; ancak bu alanın hangi durumda kullanıldığı açık değildir. Bir büronun müşteri adına e-Apostil başvurusu yapıp yapamayacağı bu sitenin taramasında doğrulanamadı. Nüfus kayıt örneğinde başvuru yalnız Türk vatandaşlarına açıktır; yabancılar fiziki apostile yönlendirilir.
Vekâlet konusunda bulunamayan üç şey
- İçişleri Bakanlığı’nın 81 ile bağlayıcı bir vekâlet talimatı bulunamadı; Genelge 2009/31 bu konuda bir şey söylemez.
- Çankaya Kaymakamlığı’nın hizmet standardı tablosu başvuranın kim olabileceğini yazmaz.
- Adli belgenin aslına apostil veren adalet komisyonlarının vekâlet pratiği araştırılmadı.
Vekâletname ve çeviri birlikte gittiğinde
Belgeyi başkası götürecekse verilen vekâletname bir noter işlemidir. Vekâletname yurt dışında kullanılacaksa kendisi de zincire girer: noter düzenler, apostili herhangi bir ilin valisi ya da ilçenin kaymakamı verir, ardından hedef dile çevrilir. Yurt dışındaki bir kişinin Türkiye’deki yakınına verdiği yabancı dildeki vekâletname ise Türk makamı önünde noter onaylı Türkçe çeviriyle işlem görür. Tercüme bürosu bu metinleri aktarır; hangi masanın vekâlet aradığını başvurudan önce sormak belge sahibinin işidir, büro bu konuda hukuki görüş vermez.