Bir çocuk yalnız annesiyle, yalnız babasıyla, büyükanne ya da bir öğretmenle yurt dışına çıkacaksa bazı ülkelerin sınır makamları ve bazı havayolları, yanında olmayan ebeveynin çıkışa rıza gösterdiğini belgeleyen bir yazı ister. Türkiye’de bu yazı noterde düzenlenen muvafakatnamedir. Belgenin yurt dışında geçerli sayılması için apostil gerekip gerekmediği ve çevirinin nereye girdiği bu sayfanın konusudur.
Kim istiyor, kim istemiyor
Muvafakatname isteyen tek bir kural yoktur. Talep gidilen ülkenin sınır mevzuatından, bazen taşıyıcının kendi kurallarından, bazen de çocuğun okulundan ya da kamp düzenleyicisinden gelir. Hangi ülkenin bunu istediği bu sitede ülke ülke doğrulanmadığı için burada bir liste yoktur; yolculuktan önce gidilecek ülkenin Türkiye’deki temsilciliğine ve bilet alınan taşıyıcıya sormak gerekir. Belge istenmeyecekse apostil masrafına ve zamanına gerek kalmaz; istenecekse belgenin hangi dilde ve hangi onayla isteneceği de aynı soruda öğrenilir.
Noterde düzenlenmesi
Muvafakatname, rıza gösteren ebeveynin noter önünde imzaladığı bir belgedir; noter kimliği ve iradeyi tespit eder; belgenin düzenleme şeklinde mi imza onayıyla mı yapıldığı bu sitenin taramasında resmî bir kaynakla doğrulanmadı. Belgede çocuğun kimliği, seyahatin süresi ve gidilecek ülke, çocuğa eşlik edecek kişi ve rızanın kapsamı yazılır. Noterin belgeyi doğrudan iki dilde düzenleyip düzenleyemeyeceği bu sitenin taramasında doğrulanmadı; notere önceden sorulur. Noter işlemi olduğu için belge Sözleşme anlamında resmî belgedir.
Apostili kim verir
Muvafakatname bir noterlik işlemidir. Noterlik Kanunu m.199’a göre noterlik işlemlerinin apostilini vali ya da kaymakam verir ve 2024 sonundan beri noterin bulunduğu ilde ya da ilçede olma şartı yoktur; belge herhangi bir valilik ya da kaymakamlıkta apostillenir. Adalet komisyonu noter belgesine apostil vermez. Muvafakatname resmî e-Apostil sisteminin kapsadığı belge türleri arasında değildir; işlem kâğıt üzerinde yapılır ve valilik ile kaymakamlıkta apostil için ücret alınmaz.
Çevirinin sırası
Belge Türkçe düzenlendiyse hedef dile yeminli tercümanca çevrilir ve çeviri noterce onaylanır. Sıra önemlidir: önce muvafakatnameye apostil alınır, sonra apostilli belgenin tamamı çevrilir, çeviri noterce onaylanır ve karşı makam istiyorsa bu noter onayına ikinci apostil konur. Çeviriyi apostilden önce yaptırmak apostil sayfasını çevirisiz bırakır. Her iki apostil de noterlik işlemine konduğundan aynı valilik ya da kaymakamlıkta alınabilir.
Apostil neyi güvence altına almaz
Apostil noterin imzasını ve sıfatını doğrular. Muvafakatnamenin sınır makamınca yeterli sayılacağını, süresinin ya da kapsamının uygun olduğunu güvence altına almaz. Velayetin tek ebeveynde olduğu durumlarda muvafakatname yerine velayet kararı ya da nüfus kaydı istenebilir; o belgelerin yolu farklıdır, mahkeme kararı adalet komisyonundan, nüfus kaydı valilik ya da kaymakamlıktan apostil alır. Hangi belgenin isteneceği yine karşı makamdan öğrenilir.