Askerlik durum belgesi, kişinin askerlik yükümlülüğünü yerine getirdiğini, ertelettiğini ya da muaf olduğunu gösterir. Belgenin hangi yurt dışı dosyasında istendiğini onu isteyen yabancı kurum belirler; bu sitenin taramasında bunu genel olarak sayan resmî bir kaynak bulunamadı. Belge e-Devlet’ten alınabilir, ama bu yol herkese açık değildir: Millî Savunma Bakanlığı’nın sık sorulan sorularına göre yoklama kaçaklarına, bakayalara ve silahaltındaki yükümlülere e-Devlet kapısından askerlik durum belgesi verilmez. Yurt dışına gidecek nüshanın yolu da ayrıdır.
Askerlik belgesi neden idari belgedir
Belgeyi Millî Savunma Bakanlığı’na bağlı askerlik şubesi düzenler; bir mahkemeden ya da noterden çıkmaz. Apostil Sözleşmesi bakımından bu bir idari belgedir ve Türkiye’de idari belgelerin apostilini vali ya da kaymakam verir; Lahey Konferansı’nın Türkiye sayfası da idari belgelerde makam olarak valiyi, kaymakamı ve “Chief Secretary” diye geçen görevliyi gösterir. Adalet komisyonu bu belgeye bakmaz; komisyonun işi adli belgelerin aslıdır.
e-Devlet’ten alınan askerlik belgesi apostil masasında
e-Devlet çıktısı barkodludur ve üzerinde ıslak imza yoktur. Türkiye içinde bu bir eksik sayılmaz: Bakanlığa göre barkodlu belge her türlü işlemde resmî ya da özel kuruma ibraz edilebilir, T.C. Cidde Başkonsolosluğu’nun duyurusu da e-Devlet belgesinin ilgili makamların imza ve mührünü taşıyan askerlik durum belgesiyle aynı hukuki niteliğe sahip olduğunu yazar. Bu eşdeğerlik Türk makamları içindir; yabancı bir kurumun barkodlu çıktıyı kabul edeceğini söylemez ve apostil masasının kuralını değiştirmez. Ankara Valiliği’nin hizmet standardı apostil için usulüne göre düzenlenmiş ıslak imzalı ve mühürlü idari belge arar; Onikişubat Kaymakamlığı ise e-imzalı belgenin çıktısına ancak düzenleyen kurumun yetkilisi ad, unvan, ıslak imza ve mühürle fiziken tasdik ettiğinde apostil yönünden bakılabileceğini yazar. Barkodlu sıradan çıktı bu yüzden kaymakamlıkta fiziki apostil almaz.
Askerlik şubesinden alınan nüsha
Fiziki apostil için ıslak imzalı ve mühürlü bir nüsha gerekir; askerlik durum belgesi e-Devlet dışında askerlik şubesinden de alınır. Bu, resmî kaynaklarda yazılıdır: Bakanlığın sık sorulan soruları okul kaydı için belgeyi askerlik şubesinin verdiği bir durumu anlatır, T.C. Tokyo Büyükelçiliği’nin notu da belgenin e-Devlet’ten ya da askerlik şubesinden alınacağını söyler. Şubenin verdiği nüshanın ıslak imza ve mühür taşıyıp taşımadığı, şubenin e-Devlet çıktısını tasdik edip etmediği ve yurt dışı için ayrı bir belge biçimi olup olmadığı bu sitenin taramasında resmî bir kaynakta bulunamadı; bu yüzden şubeye gitmeden önce hangi nüshanın verildiği telefonla sorulmalıdır. Bir konsolosluğun düzenlediği belge ise Sözleşmenin birinci maddesiyle apostil kapsamının dışındadır; konsoloslukların askerlik durum belgesi düzenleyip düzenlemediği de bu sitenin taramasında bulunamadı. Konsolosluk belgesinin genel durumu bu sitede ayrı bir sayfada anlatılır.
e-Apostil listesinde askerlik belgesi yok
Resmî e-Apostil sistemi adli sicil kaydı, mahkeme kararı, nüfus kayıt örneği ve çok dilli doğum, evlenme, ölüm kayıt örnekleri için başvuru alır; sistemin çalışmasının sürdüğünü yazdığı belgeler de yerleşim yeri belgesi ve isim denklik belgesidir. Askerlik durum belgesi bu iki listenin hiçbirinde yer almaz. Sistem kapsamı genişletirse bu sayfa güncellenir; sayfanın altındaki doğrulama tarihi kaynağın en son ne zaman okunduğunu gösterir.
Fransa tablosunda idari belge sütunu
Fransa Dışişleri Bakanlığı’nın legalizasyon tablosunda Türkiye satırının idari belgeler sütunu dipnot (9)’a gönderir: medeni hale, ehliyete ve aile durumuna ilişkin belgeler tasdikten muaftır, ticaret ya da gümrük işlemiyle doğrudan ilgili belgeler tasdik ister, geri kalan idari belgeler için apostil aranır. Askerlik durum belgesi medeni hal belgesi değildir; bu yüzden Fransa’ya giden askerlik belgesinde apostil beklenir. Aynı tabloda medeni hal sütununun muaf olması askerlik belgesine uzanmaz.
Askerlik belgesinin çevirisinde terimler
Çeviri apostilli ıslak imzalı nüsha üzerinden yapılır; şerhin çeviri kapsamına girip girmediğini belgeyi alan kurum bildirir. Askerlik belgesinde “tecilli”, “muaf”, “bedelli” ve “terhis” gibi terimlerin karşılığı karşı ülkenin sisteminde birebir bulunmayabilir; çevirmen terimi aktarır ve gerekiyorsa kısa bir açıklama ekler, ama kişinin karşı ülkede askerlikten muaf sayılıp sayılmayacağına ilişkin bir yorum yazmaz. Çeviri noterce onaylanır; bu onaya apostil gerekip gerekmediğine belgeyi alacak kurum karar verir ve gerekiyorsa herhangi bir valilik ya da kaymakamlık verir.