Adalet komisyonu adliyenin içindedir; “adalet” sözcüğü, noterde yapılan işlemin de oraya ait olduğu izlenimini verebilir. Vekâletname, imza beyannamesi, noter onaylı çeviri ya da noterin çıkardığı onaylı suretle adliyeye gidilir ve başvuru komisyonun kapısından döner. Bu sayfa bu geri dönüşü, altındaki makam ayrımını ve dosyanın doğru kapıya nasıl taşınacağını anlatır. Vekâletnamenin genel yolu bu sitede noter vekâletnamesi sayfasında ayrıca anlatılır.
Belirti: komisyon kapısında duyulan
Genelge 68/1 ve HCCH kaydı adalet komisyonu başkanlığına yalnız adli belgeyi bırakır; noter belgesi bu yetkinin dışında kaldığı için komisyon kapısında sonuç alınmaz. Komisyonun böyle bir başvuruyu nasıl karşıladığı ve başvuranı hangi makama yönlendirdiği bu sitenin taramasında resmî bir sayfada okunmadı. Bazı kişiler bir adım ileri gidip belgeyi eski kurala göre noterin bulunduğu ilçenin kaymakamlığına götürür; oysa bu yer şartı da 2024 sonunda kalktı.
Gerçek neden: iki ayrı makam, iki ayrı belge sınıfı
Türkiye’de apostil yetkisi belge sınıfına göre bölünmüştür. HCCH’nin Türkiye sayfası bu bölünmeyi kısa bir listeyle verir: adli belgeler için ağır ceza mahkemelerinin bulunduğu yerlerdeki adli yargı adalet komisyonu başkanlıkları; idari belgeler için illerde vali ve kaymakam, ilçelerde kaymakam. Adalet Bakanlığı’nın genelgesi de adli belgeleri komisyonlara bağlar. Noterde yapılan işlem bu tabloda adli sütuna değil, mülki amirin sütununa düşer: Noterlik Kanunu’nun 199. maddesi noter imzasının onayını vali ve kaymakama verir ve 7533 sayılı Kanunla yapılan ve 30 Kasım 2024’te yürürlüğe giren değişiklikle bu onay herhangi bir il ya da ilçede alınabilir hâle geldi. Develi Kaymakamlığı’nın sayfası bunu kendi diliyle söyler: kaymakamlığın onayladığı belgeler arasında ilçe noterliğinin tasdiklediği belgeler ayrıca sayılır. Komisyonun kimliği de bunu gösterir: adliyelerin idarî ve yazı işleri yönetmeliğine göre komisyon, ağır ceza mahkemelerinin bulunduğu yerlerde hâkimlerden ve o yerin Cumhuriyet başsavcısından oluşan, adliye personelinin atama, disiplin ve özlük işlerini yürüten bir kuruldur; tutmak zorunda olduğu tasdik şerhi kaydı da yönetmeliğin 239. maddesine göre “yabancı makamlara verilecek adlî belgelerin” tasdik bilgileri içindir. Komisyonun noter belgesini geri çevirmesi bir keyfîlik değil, yetkisizliktir.
Karışıklığın kaynağı: aynı dosyada iki apostil
Yanılgıyı besleyen şey, aynı dosyada iki farklı makamın apostilinin yan yana gelebilmesidir. Bir mahkeme kararının aslına adalet komisyonu, o kararın noter onaylı çevirisine valilik ya da kaymakamlık apostil verir; Onikişubat Kaymakamlığı bu ayrımı açıkça yazar. Dosyayı taşıyan kişi kararın aslını komisyonda apostilletince çeviriyi de aynı masaya uzatır ve ikinci belge geri döner. Kural basittir: şerh hangi imzayı doğruluyorsa makam ona göre seçilir. Hâkimin ya da mahkeme kaleminin imzası komisyona, noterin imzası mülki amire gider.
Noter belgesi doğru makama nasıl gider
Geri dönen noter belgesi için ek bir işlem gerekmez; belge olduğu gibi herhangi bir valilik ya da kaymakamlığa götürülür. Ankara Valiliği’nin hizmet standardı belgeyi getirenin kimliğini ve telefonunu yeterli sayar ve işlemi ortalama on dakika olarak verir; Zile Kaymakamlığı ise belgeyi sahibi dışında getirenden noter onaylı vekâletname ister, uygulama makama göre değişir. Valilik ve kaymakamlıkta apostil için ücret alınmaz. Dosyada adli belgenin aslı da varsa o belge komisyona, noter belgeleri mülki amire götürülür. Mahkeme kararı için e-Apostil de bir seçenektir, noter belgesi için değildir.
Doğrulanamayanlar
Ankara’daki adalet komisyonunun başvuru usulü, süresi ve vekâlet pratiği bu sitenin taramasında resmî bir sayfada bulunamadı. Bazı kaymakamlık sayfaları noterin bulunduğu ilçe şartını hâlâ yazmaktadır; bu sayfalar 2024 değişikliğinden önce hazırlanmış görünür ve güncel kural kanunun kendisidir.
Noter belgesinde çeviri: bir masa, iki şerh
Noter belgesinde çeviri zincire apostilden sonra girer. Türkçe düzenlenmiş belgede önce apostil alınır, sonra apostilli belgenin tamamı yeminli tercümanca çevrilir ve çeviri noterce onaylanır; karşı kurum istiyorsa bu ikinci noter onayına da apostil konur ve o da vali ya da kaymakamdan alınır. Her iki apostil de noter imzasını doğruladığından aynı masada, aynı gün alınabilir; komisyona gitmek hiçbir aşamada gerekmez.