Bunu Türk makamı değil, belgeyi kabul edecek yabancı kurum belirler. Türkiye’de her iki yol da açıktır: belgenin aslına da, noter onaylı çevirisine de apostil verilir ve ikisi farklı makamdan çıkabilir. Yanlış olan tek şey, kuruma sormadan birini seçmektir; iki apostilin de doğruladığı şey farklıdır.
İki apostil iki farklı imzayı doğrular
Aslına konan apostil, belgeyi düzenleyen memurun ya da hâkimin imzasını ve mührünü doğrular. Çeviriye konan apostil ise çeviriyi onaylayan noterin imzasını ve sıfatını doğrular; Onikişubat Kaymakamlığı bunu açık yazar: apostile esas unsur noterin tasdik imzasıdır, apostil çevirinin içeriğine değil noter tasdikine bakar. Yabancı kurum “apostilli belge” derken bunlardan hangisini kastettiğini listesinde belirtebilir; belirtmiyorsa sormak gerekir.
Türkiye’de iki yolun makamları
Onikişubat Kaymakamlığı adli evrakın aslına adalet komisyonu başkanlıklarınca, noter tasdikli çevirisine ise valilik ya da kaymakamlıklarca apostil uygulandığını yazar. Zile Kaymakamlığı üniversite diplomasının aslına valiliğin, noter tasdikli çevirisine kaymakamlığın apostil verdiğini söyler. Dışişleri Bakanlığı’nın sırası ise yalnız çeviri yolunu anlatır: belge temin edilir, hedef dile çevrilir, noter çeviriyi onaylar, valilik ya da kaymakamlık apostil verir. Bu sırada apostil aslın imzasını doğrulamaz; kurum aslını da apostilli istiyorsa ikinci bir işlem gerekir. Bu ikili durumun pratikteki adı “çift apostil”dir ve bu sitenin terim rehberinde ayrıca açıklanır.
Ülkeye göre iki örnek
Almanya’nın Türkiye temsilcilikleri nüfus kayıt örneğini apostil ve yeminli tercüman çevirisiyle tanır; burada apostil aslın üzerindedir, çeviri ayrı bir kalemdir. Sayfa, Türkiye’de noter onaylı ve apostilli bir çevirinin “yeminli tercüman çevirisi” sayılıp sayılmadığını yazmaz; bu nokta doğrulanamadı. Fransa’nın resmî rehberi ise çevirinin apostillenmesi için yeminli çevirmence yapılmasını, çevirmenin imzasının tasdik edilmesini ve çevirinin aslıyla birlikte sunulmasını ister. İki ülkede iki farklı kurgu, tek genel kuralın olmadığını gösterir.
Kuruma sorulacak üç soru
- Belgenin aslında apostil olacak mı?
- Çeviri nerede ve kim tarafından yapılmalı: Türkiye’de noter onaylı çeviri kabul mü, yoksa hedef ülkedeki yeminli çevirmen mi?
- Çeviriye de apostil isteniyor mu; isteniyorsa çeviri apostilden önce mi sonra mı yapılacak?
Bu üç yanıt zinciri baştan kurar. Yanıt gelmeden yapılan iş ikinci kez yapılabilir.
Çeviri hangi adımda girer
Aslına apostil istenmişse çeviri apostilden sonra yapılır; şerhin de çevrilip çevrilmeyeceği kurumun yanıtına bağlıdır. Çeviriye apostil istenmişse önce çeviri, sonra noter onayı, sonra herhangi bir ilin valisi ya da ilçenin kaymakamından apostil gelir; noterin yeri şartı 2024’te kalktığı için noter ile apostil masasının aynı ilde olması gerekmez. İkisi birden istenmişse önce aslın apostili, sonra çeviri, sonra noter, sonra ikinci apostil; bu son yolda ilk şerh çevirmenin önündedir ve kurum isterse çeviriye alınır, ikinci şerh ise çevirinin arkasında çevirisiz durur. Tercüme bürosu bu sırayı kurumun yanıtına göre planlar; sonucu, yani kurumun belgeyi kabul edip etmeyeceğini değerlendirmez.