Bu sitedeki rota sayfaları bir belgenin bir ülkeye giderken izlediği özel yolu anlatır. KKTC rotası bu kuralın tek istisnasıdır: yol belgeye göre değişmez, çünkü hiçbir belge için yol yoktur. Diploma, vekâletname, nüfus kayıt örneği, mahkeme kararı ya da şirket belgesi; hepsi aynı hükme dayanır ve hiçbirine ne apostil ne konsolosluk tasdiki gerekir. Bu sayfa o hükmün ölçütünü, kaymakamlık masasında yaşanan karışıklığı, ters yönü ve nelerin kontrol edilmediğini anlatır. KKTC’nin ülke sayfası bu sitede ayrıdır; burada yalnız belge dosyasının pratiği vardır.
Belge türü değil, mühür belirler: 27. maddenin ölçütü
Anlaşmanın 27. maddesi ikinci paragrafında iki ölçüt koyar: belge iki ülkeden birinin ülkesinde düzenlenmiş ya da onaylanmış olacak ve resmî mühür taşıyacak. Bu iki şart sağlandığında belge diğer ülkenin yetkili makamları önündeki işlemlerde tasdikten muaftır ve o ülkenin resmî belgeleriyle aynı ispat gücüne sahiptir. Madde belge türü saymaz; adli, idari, noter belgesi ayrımı yapmaz. Bu yüzden Apostil Sözleşmesi’nin m.1’deki dört tür sınıflandırması ve Türkiye’deki makam iş bölümü, yani adli belgede komisyon, idari belgede mülki amir, bu rotada hiç devreye girmez. Belgenin üstünde düzenleyen makamın mührü varsa dosya hazırdır.
Kaymakamlık masasında KKTC istendiğinde ne olur
Belge sahibi alışkanlıkla apostil için kaymakamlığa gider ve gideceği ülke olarak KKTC’yi söyler. Memur Sözleşme listesinde KKTC’yi bulamaz; HCCH durum tablosunda KKTC satırı yoktur. Bu noktada üç yanlış çıkış vardır: apostil yerine valilik tasdiki almak, belgeyi Dışişleri Tasdik Birimi’ne götürmek ya da belgeyi KKTC’nin Türkiye’deki temsilciliğine götürmek. Üçü de tasdik zincirinin halkalarıdır ve anlaşma tasdiki kaldırdığı için üçü de gereksizdir. Doğru çıkış, belgenin kaymakamlığa hiç uğramamasıdır.
Konsolosluk tasdiki zinciri neden hiç başlamaz
Dışişleri Bakanlığı’nın bilgilendirme metni apostil edilmeyecek belge için beş halkalı bir sıra tarif eder: çeviri, noter, mülki amirlik, Bakanlık Tasdik Birimi, hedef ülkenin temsilciliği. Bu sıra, HCCH tablosunda satırı olmayan ve Türkiye ile ikili muafiyeti bulunmayan ülkeler içindir. KKTC ilk şartı sağlar ama ikincisini sağlamaz: ikili muafiyet vardır. Metin KKTC’den ayrıca söz etmez; zincirin KKTC için kurulmaması Bakanlık metninden değil, anlaşmanın kendisinden çıkar.
Ters yön: KKTC belgesi Türk kurumunda
Muafiyet karşılıklıdır. KKTC’de düzenlenmiş, resmî mühür taşıyan bir belge Türk kurumunda ek onay istenmeden işleme alınır ve Türk resmî belgesiyle aynı ispat gücünü taşır. Bunun pratik sonucu, KKTC belgesi için ne KKTC apostili ne de Türkiye’deki KKTC temsilciliğinden tasdik aranmasıdır. Anlaşma ispat gücünü eşitler, ama içerik kurallarını değiştirmez: bir KKTC üniversitesi diplomasının Türkiye’de denklik almasında YÖK’ün kendi belge listesi ayrıca uygulanır; o listenin KKTC belgesi için ek ne istediği bu sitenin taramasında araştırılmadı.
Anlaşmanın güncelliği ve kurum pratiği: kontrol edilmeyenler
Muafiyet hükmü 2003 tarihli Resmî Gazete sayfasından okunmuştur; anlaşmanın sonradan değiştirilip değiştirilmediği ya da feshedilip feshedilmediği kontrol edilmedi. KKTC kurumlarının ve Türkiye’deki kurumların masa pratiği ölçülmedi; bir memurun yine de apostil ya da tasdik isteyip istemediği bilinmiyor. Türk noterliği için ise yazılı bir talimat bulundu: Türkiye Noterler Birliği’nin Birleştirilmiş Genelge 25’ine göre KKTC makamlarınca düzenlenmiş ya da onaylanmış, resmî mühür taşıyan belgeler tasdikten muaftır, Türk resmî belgeleriyle aynı ispat gücündedir ve KKTC’deki Türk konsolosluğunun ayrıca onaylaması da gerekmez. Bu iki boşluk, KKTC rotasında hiçbir belge türü için yol kurulmadığı gerçeğini değiştirmez; yalnız sınırlarını çizer.