Yurt dışından gelir elde eden bir kişi ya da şirket, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasından yararlanmak için karşı ülkenin vergi idaresine Türkiye’de vergi mükellefi olduğunu gösteren bir belge sunar: mukimlik belgesi. Şirketler için bazen vergi levhası ya da mükellefiyet yazısı da istenir. Bu belgelerin apostil yolu iki soru çevresinde döner: belge idari midir ve Sözleşmenin ticaret istisnasına girer mi. Bu sayfa iki soruyu da olduğu gibi, doğrulanamayan kısmıyla birlikte anlatır.
Mukimlik belgesi neyi gösterir, yerleşim yeri belgesinden farkı
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın çifte vergilendirme sirkülerine göre mukimlik belgesini Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı kendi mükellefleri için; Ankara, Antalya, Bursa, İstanbul, İzmir, Kocaeli ve Trabzon Vergi Dairesi Başkanlıkları kendilerine bağlı vergi dairelerinin mükellefleri için; Gelir İdaresi Başkanlığı’nın Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Daire Başkanlığı ise yabancı uyruklular ve bu gruplara girmeyenler için düzenler. Belge kişinin ya da şirketin belirli bir yıl için Türkiye’de vergi bakımından mukim sayıldığını, yani ilgili anlaşmanın uygulanabileceğini gösterir. Nüfus müdürlüğünün verdiği yerleşim yeri belgesi ise yalnız adresi gösterir; yurt dışındaki kurum “residence” dediğinde hangisini istediği belirsizse iki belge birbirinin yerine sunulmamalıdır. Yerleşim yeri belgesinin yolu bu sitede ayrı bir sayfada anlatılır.
Birinci maddenin ticaret istisnası burada işler mi
Sözleşmenin birinci maddesi, ticaret ya da gümrük işlemleriyle doğrudan doğruya ilgili idari belgeleri kapsam dışında bırakır. Mukimlik belgesi bir gümrük ya da sevkiyat belgesi değildir; bir vergi anlaşmasının uygulanması için düzenlenir ve doğrudan bir ticari işlemin belgesi olmaktan çok kişinin vergi statüsünü gösterir. Bu okuma güçlü olsa da, Türk apostil makamlarının mukimlik belgesini ya da vergi levhasını bu istisna bakımından nasıl nitelediğine ilişkin resmî bir sayfa bu sitenin taramasında bulunamadı. Onikişubat Kaymakamlığı’nın genel kuralı yol göstericidir: belgenin ticari içerik taşıması ya da şirkete ait olması tek başına apostil yapılamayacağı anlamına gelmez; kapsam dışı olan, ticaret veya gümrük işlemiyle doğrudan ilgili idari belgedir.
Vergi levhası ile mukimlik belgesi aynı yolda değil
Vergi levhası mükellefiyeti ve bir önceki yılın matrahını gösterir; yurt dışındaki kurum onu hangi amaçla istediğini kendi listesinde yazar. Levhanın çıktısı barkodluysa valilik ya da kaymakamlıkta fiziki apostil konmaz; Onikişubat Kaymakamlığı’nın kuralına göre önce düzenleyen kurumun ıslak imzalı fiziki tasdiki gerekir. Mukimlik belgesi ise vergi idaresince imzalı ve mühürlü düzenlendiğinde doğrudan idari belge olarak apostil masasına gidebilir. İki belge farklı sorulara yanıt verdiğinden karşı kurumun tam olarak hangisini istediği baştan netleştirilmelidir.
Fransa tablosunda ticari işlem belgesi
Fransa Dışişleri Bakanlığı’nın legalizasyon tablosunda Türkiye satırının idari belgeler sütunu dipnot (9)’a gönderir: bir idarenin düzenlediği ve doğrudan ticari ya da gümrük işlemine ilişkin belge için tasdik, medeni hal belgeleri için muafiyet, diğer belgeler için apostil. Fransız vergi idaresine giden Türk mukimlik belgesinin bu üçlüde nereye düştüğünü tablo tek tek yazmaz; belge doğrudan bir ticari işleme bağlı görülmediği sürece apostil sütunu beklenir. Bu bir yorumdur ve Fransız idaresinin uygulaması bu sitede doğrulanmadı.
e-Apostil ve barkodlu vergi belgesi
Resmî e-Apostil sistemi vergi belgeleri için başvuru almaz; sistemin listesi adli sicil kaydı, mahkeme kararı, nüfus kayıt örneği ve çok dilli kayıt örnekleriyle sınırlıdır. Aynı sistemin sık sorulan soruları bazı uluslararası sevkiyat belgeleri ve faturalara e-apostil verilmediğini de yazar; bu cümle Sözleşmenin ticaret istisnasının elektronik yolda da işlediğini gösterir. Vergi belgesi için tek yol kâğıttır: ıslak imzalı nüsha, valilik ya da kaymakamlıkta apostil.
Vergi belgesinin çevirisinde anlaşma terimleri
Sirküler belgenin üç nüsha düzenlendiğini ve bazı ülkeler için ülkeye özgü form kullanıldığını yazar: Azerbaycan için beş nüsha ve anlaşma formları, Yunanistan için Yunanca form. Öteki ülkeler için belgenin dili sirkülerde genel bir kuralla yazmaz; belge karşı idarenin formunda düzenlenmişse çeviri halkası açılmayabilir. Ters yönde sirküler, Türkiye’deki vergi dairesine sunulan yabancı mukimlik belgesi için aslıyla birlikte noterce ya da o ülkedeki Türk konsolosluğunca tasdik edilmiş Türkçe tercümesini ister ve apostilden söz etmez. Türkçe düzenlenmişse çeviri apostilli nüsha üzerinden yapılır ve çevirmen, belgedeki anlaşma adını ve madde numarasını olduğu gibi aktarır; “mukim” teriminin karşılığı ilgili anlaşmanın resmî metnindeki terimdir. Çeviri noterce onaylanır; bu onaya apostil gerekip gerekmediğini karşı ülkenin vergi idaresi belirler.